U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Slađane Nakić Momirović, predsednika veća, Dobrile Strajina i Marine Milanović, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Jovan Šutović, advokat iz ..., protiv tužene Republike Srbije, Ministarstva odbrane, koju zastupa Vojno pravobranilaštvo – Odeljenje u Nišu, radi utvrđenja diskriminacije, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž 4093/19 od 28.08.2019. godine, u sednici održanoj 16.01.2020. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž 4093/19 od 28.08.2019. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Prokuplju P 496/19 od 30.07.2019. godine, u prvom stavu izreke, odbijen je tužbeni zahtev kojim je tužilac tražio da se utvrdi da je Zaključkom Vlade Republike Srbije broj 05 broj 401-161/2008 od 17.01.2008. godine i neisplaćivanjem novčanih sredstava po tom zaključku, prema njemu izvršena diskriminacija zbog povrede načela jednakih prava i obaveza. U drugom stavu izreke, obavezan je tužilac da tuženoj naknadi troškove postupka u iznosu od 18.000,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od dana izvršnosti presude do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž 4093/19 od 28.08.2019. godine, odbijena je kao neosnovana tužioca i potvrđena prvostepena presuda.

Protiv pravnosnažne presude donesene u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu odluku, primenom člana 408. Zakona o parničnom postupka, pa je našao da je revizija neosnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je bio učesnik u ratu u rezervnom sastavu vojske SR Jugoslavije u periodu od 25.03.1999. godine do 25.06.1999. godine, za koje vreme mu nije isplaćena nikakva novčana naknada ni po kom osnovu. Takođe mu nije isplaćena novčana naknada ni po osnovu Zaključka Vlade RS 05 broj 401-161/2008 od 17.01.2008. godine.

Naime, Vlada Republike Srbije je, 11.01.2008. godine, postigla sporazum sa ratnim vojnim rezervistima koji imaju prebivalište u opštinama Kuršumlija, Lebane, Bojnik, Žitorađa, Doljevac, Prokuplje i Blace, koje su izabrane zbog statusa nerazvijenih opština, a kojim sporazumom je ovim licima regulisana isplata ratnih dnevnica, Zaključkom Vlade RS od 17.01.2008. godine, te je određeno da se prenos novčanih sredstava izvrši na posebne račune navedenih sedam opština, kao i da se ratnim vojnim invalidima i rezervistima iz ovih opština isplati novčana naknada u skladu sa zaključenim sporazumom, pod uslovom da se ta lica odreknu svih potraživanja u sporovima koji su vodili pred parničnim sudovima protiv Republike Srbije, radi isplate naknade. Na osnovu Sporazuma od 11.01.2008. godine i Zaključka Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, izvršena je isplata ratnih dnevnica svim vojnim rezervistima sa teritorija navedenih opština, samo po osnovu njihovog prebivališta na teritoriji tih opština, bez prethodne provere, odnosno utvrđenja njihovog socijalnog statusa.

Tužilac se nije prijavio za isplatu na koju je imao pravo na osnovu navedenog zaključka, kao lice sa prebivalištem u jednoj od sedam nerazvijenih opština, odnosno iz Kuršumlije.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, sudovi su odbili tužbeni zahtev pravilno zaključivši da tužilac nije bio diskriminisan Zaključkom Vlade RS od 17.01.2008. godine.

Postojanje diskriminacije izvršene Sporazumom od 11.01.2008. godine i Zaključkom Vlade Republike Srbije od 17.01.2008. godine, nastalim pre stupanja na snagu Zakona o zabrani diskriminacije („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 22/09 - stupio na snagu 07.04.2009. godine), cenjeno je na osnovu člana 21. Ustava Republike Srbije i člana 14. Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda. Diskriminacija je svako neopravdano pravljenje razlike između određenih lica po osnovu više kriterijuma, pa i po osnovu ličnog svojstva (u članu 21. stav 1. Ustava RS nabrojani su samo tipični slučajevi diskriminacije). Prebivalište, pored ličnog imena i državljanstva predstavlja atribut svake fizičke ličnosti, zbog čega je moguća diskriminacija lica po osnovu prebivališta ili boravišta. Zaštita od diskriminacije predstavlja pravo ličnosti zagarantovano Ustavom Republike Srbije (član 21) i Evropskom konvencijom za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (član 1. Protokola 12. uz Evropsku konvenciju), a od 07.04.2009. godine i Zakonom o zabrani diskriminacije. Lica koja ukazuju da je u odnosu na njih izvršena diskriminacija dužna su da dokažu da su nejednako tretirana u odnosu na druga lica koja su u istoj ili sličnoj situaciji, a suprotna strana – lice na čije se diskriminatorsko postupanje ukazuje, dužna je da dokaže postojanje objektivnog i opravdanog razloga za različitost u postupanju.

Iz sadržine Sporazuma od 11.01.2008. godine i Zaključka Vlade RS od 17.08.2008. godine, proizilazi da je finansijska pomoć koja je uplaćena na poseban račun sedam opština navedenih u Sporazumu, uplaćena radi isplate ratnih dnevnica ratnim vojnim rezervistima koji su učestvovali u odbrani zemlje u toku NATO bombardovanja 1999. godine. Tačno je da opštine: Kuršumlija, Lebane, Bojnik, Žitorađa, Doljevac, Prokuplje i Blace, imaju status nerazvijenih opština, ali to nužno ne znači da i svi rezervisti sa prebivalištem na teritoriji ovih opština spadaju u kategoriju socijalno ugroženih lica, niti da rezervisti sa teritorije drugih opština (van opština navedenih u Sporazumu), ne spadaju u tu kategoriju lica, jer se status socijalne ugroženosti dokazuje na zakonom predviđeni način. Ovakvim postupanjem tužena jeste izvršila diskriminaciju u odnosu na sve ostale vojne rezerviste koji imaju prebivalište na teritoriji drugih opština i koji su bili u istoj situaciji kao i rezervisti sa teritorija navedenih sedam opština, odnosno koji su učestvovali u odbrani zemlje tokom NATO bombardovanja 1999. godine i po tom osnovu ostvarili pravo na isplatu ratnih dnevnica, ali im ista nije isplaćena.

Diskriminacija, dakle, predstavlja po bilo kom osnovu neopravdano pravljenje razlike ili nejednako postupanje u odnosu na neko lice ili grupu lica u istoj pravnoj ili činjeničnoj situaciji. U konkretnom slučaju diskriminacija je izostala, jer u odnosu na tužioca nije napravljena nikakva razlika niti nejednako postupanje, po osnovu prebivališta, već je upravo tužilac po mestu prebivališta pripadao licima na koja se sporazum i zaključak odnose.

Imajući ovo u vidu, Vrhovni kasacioni sud nalazi da nižestepeni sudovi osnovano zaključuju da navedenim Zaključkom Vlade RS od 17.01.2008. godine, nije izvršena diskriminacija u pogledu isplate ratnih dnevnica u odnosu na tužioca, pa je i njegov tužbeni zahtev neosnovan i kao takav pravilno odbijen.

Shodno izloženom, na osnovu člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Slađana Nakić Momirović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić