.jpg "Sudska praksa")
Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev 26215/2023
15.07.2026. godina
Beograd
Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Dragane Marinković, predsednika veća, Zorice Bulajić, Irene Vuković, Jasmine Simović i Dragane Mirosavljević, članova veća, u parnici tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Dragan Dragićević advokat iz ..., protiv tuženog BB iz ..., čiji je punomoćnik Aleksandar Porubović advokat iz ..., radi ukidanja stvarne službenosti puta, odlučujući o reviziji tuženog, izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 4194/22 od 31.05.2023. godine, u sednici održanoj 15.07.2026. godine, doneo je
R E Š E NJ E
PRIHVATA SE odličivanje o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 4194/22 od 31.05.2023. godine, kao izuzetno dozvoljenoj.
UKIDAJU SE presude Apelacionog suda u Beogradu Gž 4194/22 od 31.05.2023. godine i Osnovnog suda u Ubu P 180/21 od 05.07.2022. godine i predmet vraća prvostepenom sudu na ponovno suđenje.
O b r a z l o ž e nj e
Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž 4194/22 od 31.05.2023. godine, stavom prvim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tuženog i potvrđena presuda Osnovnog suda u Ubu P 180/21 od 05.07.2022. godine kojom je ukinuta, zbog promenjenih okolnosti, stvarna službenost puta ustanovljena preko tužiočevih kp.br. 1080 i 1079, obe u KO ... kao poslužnih dobara u korist tuženikove kp.br. 1093 KO ... kao povlasnog dobra, konstituisana presudom Opštinskog suda u Ubu P 192/85 od 02.11.1988. godine i obavezan tuženi da tužiocu na ime troškova parničnog postupka isplati iznos od 501.900,00 dinara. Stavom drugim izreke odbijen je zahtev tuženog za naknadu troškova drugostepenog postupka kao neosnovan.
Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju s predlogom da se o njoj odluči primenom člana 404. ZPP.
Odlučujući o dozvoljenosti izjavljene revizije u smislu člana 404. stav 1. ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23) u vezi člana 92. Zakona o uređenju sudova („Službeni glasnik RS“ br. 10/23) Vrhovni sud je ocenio da su ispunjeni za odlučivanje o posebnoj reviziji tuženog radi ujednačavanja sudske prakse, pa je na osnovu člana 404. stav 2. ZPP odlučeno kao u stavu prvom izreke.
Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu na osnovu člana 408. ZPP i utvrdio da je revizija tuženog osnovana.
U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.
Prema utvrđenom činjeničnom stanju presudom Opštinskog suda u Ubu P 192/85 od 02.11.1988. godine konstituisana stvarna službenost puta za prolaz zaprežnim kolima, stokom, poljoprivrednim mašinama i pešice radi odlaska u povlasno dobro katastarsku parcelu 1093 KO ..., vlasništvo pravnog prethodnika tuženog, putem koji prolazi preko, između ostalih i katastarskih parcela tužioca 1079 i 1080, obe KO ... u širini od 4 metra. U međuvremenu tuženi je kupio i katastarsku parcelu 1101 KO ... do koje ne može doći javnim putem. Tuženi obrađuje i katastrske parcele 1102/1 i 1102/2 KO ..., vlasništvo nepaničara VV koje imaju izlaz na javni put. Prema nalazu i mišljenju sudskih veštaka dužina službenosti prolaza putem preko tužiočevih parcela je 79,08 m, dok dužina upućujućeg putnog pravca do ulaska u katastarsku parcelu 1102/2 iznosi 286,13 m, a do ulaska u tuženikovu katastarsku parcelu 1093 iznosi 363,73 m (dužina javnog puta od 286,17 m + dužina puta preko katastarske parcele 1102/2 od 77,60 m). Prolaz većim poljoprivrednim mašinama preko parcela tužioca službenim putem nije moguć bez prolaska preko dela katastarskih parcela neparničara 1091/1 ili 1094, dok bi upućujući pravac bio povoljniji ako bi katastrska parcela 1102/2 bila u vlasništvu tuženog ili ako bi preko nje postojala službenost u korist tuženikove parcele 1093. Ukidanje službenosti prolaza u korist tuženikove parcele ne bi vodilo ukidanju službenosti prolaza preko parcela tužioca jer je koriste i vlasnici drugih parcela.
Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi su zaključili da su se od konstituisanja službenosti promenile okolnosti pošto tuženi za dolazak do svoje katastarske parcele koristi prolaz preko katastarskih parcela neparničara broj 1103 i 1102/2, obe KO ... zbog čega nema potrebe za prolaz preko tužiočevih parcela i zbog čega su nižestepeni sudovi, sa pozivom na odredbu člana 58. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa usvojili zahtev tužioca za prestanak stvarne službenosti prolaza preko tužiočevih parcela a u korist parcele tuženog.
Po oceni Vrhovnog suda stanovište nižestepenih sudova zasnovano je na pogrešnoj primeni materijalnog prava zbog čega je činjenično stanje ostalo nepotpuno utvrđeno, na šta se osnovano ukazuje revizijom.
Prema odredbi člana 58. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa vlasnik poslužnog dobra može zahtevati da prestane pravo stvarne službenosti kada ona postane nepotrebna za korišćenje povlasnog dobra ili kad prestane drugi razlog zbog koga je ona zasnovana (stav 2.). To znači da je za prestanak prava stvarne službenosti zbog promenjenih okolnosti potrebno da je vlasnik povlasnog dobra stekao mogućnost da do povlasnog dobra dolazi bez korišćenja prolaza preko poslužnog dobra tako da ustanovljena službenost nije potrebna. Ta mogućnost ne može biti samo tehnička već mora biti i pravna, odnosno mora postojati pravna mogućnost vršenja takve službenosti prolaza preko drugog poslužnog dobra. Kako su nižestepeni sudovi zaključili da je došlo do promene okolnosti zbog kojih je službenost konstituisana jer je vlasnik povlasnog dobra, tuženi stekao mogućnost da do povlasnog dobra dolazi prelaskom preko parcele neparničara 1102/2 koja ima izlaz na javni put, to je radi pravilne primene materijalnog prava iz člana 58. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa bilo potrebno razjasniti da li je vlasnik povlasnog dobra stekao i pravnu mogućnost da do povlasnog dobra dolazi preko katastarske parcele 1102/2. S obzirom da su nižestepeni sudovi propustili da razjasne ovu bitnu činjenicu to se za sada me može oceniti pravilnost primene materijalnog prava zbog čega su ukinute odluke nižestepenih sudova.
Istovremeno je, na osnovu člana 165. stav 3. ZPP ukinuta i odluka o troškovima postupka.
Sa svega iznetog na osnovu člana 416. stav 2. ZPP odlučeno je kao u izreci.
Predsednik veća – sudija
Dragana Marinković s.r.
Za tačnost otpravka
Zamenik upravitelja pisarnice
Milanka Ranković
