Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešene primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane odluke u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11...10/23- drugi zakon, u daljem tekstvu: ZPP), Vrhovni sud je našao da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Pravnosnažnom presudom Osnovnog suda u Somboru P2 109/21 od 18.01.2022. godine, razveden je brak između zakonske zastupnice tužilaca, VV (rođ. 19... godine) i tuženog (rođ. 19... godine), zajednička mal.deca poverana su majci na samostalno vršenje roditeljskog prava i tuženi obavezan da na ime izdržavanja mal. dece mesečno plaća 10.000,00 dinara za mal. AA, a 15.000,00 dinara za mal. BB. Mal. AA je rođena ..2017. godine, pohađa ... razred osnovne škole, dok je u vreme donošenja prethodne odluke bila devojčica predškolskog uzrasta. Redovno trenira, a zbog povećane telesne težine ima posebne navike u ishrani i kao učenica početnog razreda osnovne škole pojačanu potrebu za druženjem sa vršnjacima. Mal. BB je rođen ..2010. godine i učenik je ... razreda osnovne škole, dok je u vreme donošenja prethodne odluke bio u mlađem školskom uzrastu i osim školskih obaveza u završnom razredu, intenzivno trenira fudbal, a sa vršnjacima često odlazi u grad. U vreme donošenja prethodne odluke, mesečne potrebe dece s obzirom na njihov uzrast, mogle su se zadovoljiti iznosom od 15.000,00 dinara za mal. BB i 10.000,00 dinara za mal. AA, a sada su s obzirom na uzrast njihove potrebe veće, jer su osim osnovnih životnih potreba, povećane njihove potrebe za obrazovanjem, obavljanjem sportskih vannastavnih i socijalnih aktivnosti (suma za zadovoljenje potreba dece novčano izražena u obrazloženju nižestepenih presuda).

Utvrđeni su osnovni prihodi majke dece za mesece april, septembar, oktobar i novembar 2024. godine, kao i dodatni prihodi koje ostvaruje obavljajući poslove „...“, te njeni izdaci, imajući u vidu da sa decom živi u iznajmljenom stanu za koji plaća zakupninu, da kao ... u ... obavlja rad u dve smene i da zato angažuje drugo lice da čuva mal. AA dok je ona na poslu i koristi i održava automobil stečen u braku sa tuženim (prihodi i izdaci navedeni u obrazloženju pobijanih odluka). Tuženi je po zanimanju ... i živi i radi u Republici ..., gde kao ... u jednom ... u ... ostvaruje mesečnu zaradu 50.000,00 dinara, odnosno 177,422 ..., dok prosečna mesečna zarada za zanimanje ... u toj državi iznosi 400. 000,00 do 500.000,00 ... (više od 1.000,00 evra), a u našoj zemlji u Beogradu u rasponu od 104.000,00 dinara do 120.000,00 dinara. Utvrđeni su njegovi izdaci za troškove stanovanja u iznajmljenoj sobi u inostranstvu, visina rate kredita za refinansiranje koji je preuzeo od bivše supruge, majke dece i da je izmirio njena dugovanja za komunalne usluge potrošnje vode (izdaci novčano određeni u obrazloženju nižestepenih presuda). Roditelji dece nemaju pokretne ili nepokretne imovine u svojini, a ni zakonsku obavezu izdržavanja drugih lica osim tužilaca. Prema rešenju Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja minimalna suma izdržavanja kao mesečna naknada za lica na porodičnom smeštaju – hraniteljstvu za jedno dete iznosila je 50.923,00 dinara.

Na utvrđeno činjenično stanje, nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo kada su usvojili tužbeni zahtev za izmenu i povećanje ranije dosuđenog iznosa izdržavanja.

Prema članu 73. Porodičnog zakona roditelji imaju pravo i dužnost da izdržavaju dete pod uslovima određenim ovim zakonom, a po članu 154. stav 1. tog zakona maloletno dete ima pravo na izdržavanje od roditelja.

Odredbom člana 164. Porodičnog zakona propisano je da se visina izdržavanja može smanjiti ili povećati ako se promene okolnosti na osnovu kojih je doneta prethodna odluka.

Kriterijumi za određivanje izdržavanja propisani su članom 160. Porodičnog zakona, prema kome se izdržavanje određuje prema potrebama poverioca i mogućnostima dužnika izdržavanja, pri čemu se vodi računa o minimalnoj sumi izdržavanja (st. 1. i 4.). Potrebe poverioca izdržavanja zavise od njegovih godina, zdravlja, obrazovanja, imovine, prihoda, te drugih okolnosti od značaja za određivanje izdržavanja (stav 2.), a mogućnosti dužnika izdržavanja zavise od njegovih prihoda, mogućnosti za zaposlenje i sticanja zarade, njegove imovine, njegovih ličnih potreba, obaveza da izdržava druga lica, te drugih okolnosti od značaja za određivanje izdržavanja (stav 3.).

Po oceni Vrhovnog suda, pravilno su nižestepeni sudovi zaključili da su se okolnosti na osnovu kojih je doneta ranija odluka o izdržavanju dece izmenile u meri koja opravdava izmenu ranije odluke o doprinosu tuženog u izdržavanju tužilaca, propisana odredbom člana 164. Porodičnog zakona. Protekom vremena povećavaju se potrebe deteta, ali se menjaju i druge okolnosti na strani dece (njihov obrazovni status i socijalne potrebe), od kojih je zavisila prethodna odluka, pa se visina izdržavanja može i smanjiti i povećati. U konkretnom slučaju ispunjeni su uslovi za povećanje visine doprinosa za izdržavanje dece dosuđenog ranijom presudom, jer su se izmenile okolnosti na strani tužilaca prevashodno u pogledu obrazovanja, pa su osim osnovnih životnih potreba i njihove potrebe za obavljanjem školskih obaveza i vannastavnih sportskih aktivnosti sada mnogo veće. Tužioci su u vreme donošenja pobijane presude tri godine stariji, mal. AA je učenica početnog razreda osnovne škole, kada su njene potrebe za obrazovanjem i druženjem sa vršnjacima izraženije, a bavi se i sportskim aktivnostima, dok mal. BB intenzivno trenira fudbal i u razvojnoj je fazi prelaska u srednju školu tako da će se njegove potrebe povećavati i u buduće. Istovremeno, cenjene su mogućnosti tuženog dužnika izdržavanja prema njegovim redovnim prihodima i stvarnim mogućnostima da stiče zaradu, s obzirom na zanimanje i da nema obavezu izdržavanja drugih lica. Revizijski sud nalazi da tuženi treba i može da, na ime izdržavanje svoje maloletne dece, plaća mesečni iznos od 15.000,00 dinara za mal AA i 18.000,00 dinara za mal. BB i da su te iznose nižestepeni sudovi pravilno odredili, u skladu sa čl. 160. Porodičnog zakona, rukovodeći se najboljim interesom dece saglasno članovima 6. i 266. tog zakona. Dosuđenim iznosom, uz doprinos majke koja svakodnevno brine i stara se o deci, potrebe dece će biti zadovoljene na odgovarajući način, bez ugrožavanja egzistencije tuženog kao dužnika izdržavanja. Stoga su neosnovani revizijski navodi da sud nije vodio računa o mogućnostima tuženog i da dosuđeni iznos za njega predstavlja veliko opterećenje, jer toliko ne zarađuje. Tuženi je na osnovu svih okolnosti u mogućnosti da zaradi i više dodatnim radom, a za izdržavanje maloletne dece je neophodan dosuđeni iznos, imajući u vidu i minimalnu sumu izdržavanja koju kao naknadu za hranjenike odnosno za lica na porodičnom smeštaju periodično utvrđuje nadležno ministarstvo.

Nisu od značaja revizijski navodi da je majka dece po razvodu zadržala u braku stečene vredne pokretne stvari, jer nije reč o okolnosti koja bi bila od uticaja na visinu izdržavanja, niti može uvažiti obavezu izdržavanja, a koja se po pravilu ispunjava u novcu i u određenim vremenskim intervalima.

Revizijski navodi kojima se osporava pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja nisu bili predmet razmatranja, jer se u smislu člana 407. stav 2. ZPP, revizija ne može izjaviti zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja.

Odluka o troškovima postupka doneta je na osnovu člana 153. stav 2. i člana 154. i u vezi sa članom 207. Porodičnog zakona.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci presude.

Predsednik veća – sudija

Dragana Marinković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković