Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 2555/24 od 21.06.2024. godine, stavom prvim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 60/24 od 04.03.2024. godine, u stavu prvom izreke i usvojen je tužbeni zahtev tužioca i utvrđeno da je ništava odredba člana 4. Aneksa Ugovora o radu br. .../... od 03.02.2015. godine, u delu u kojem je navedeno da se osnovna zarada zaposlenog određuje na osnovu koeficijenta posla od 2.059 zaključenog između PD za proizvodnju, preradu i transport uglja ''Rudarski basen Kolubara'' d.o.o. Lazarevac, kao pravnog prethodnika tuženog, zbog povrede prava na jednaku zaradu za isti rad i rad iste vrednosti i zbog povrede zabrane diskriminacije. Stavom drugim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima parničnog postupka, sadržano u stavu drugom izreke presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 60/24 od 04.03.2024. godine i obavezan je tuženi da tužiocu naknadi troškove prvostepenog parničnog postupka u iznosu od 216.000,00 dinara. Stavom trećim izreke, obavezan je tuženi da tužiocu naknadi troškove žalbenog postupka u iznosu od 49.500,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tuženi je, s pozivom na odredbu člana 404. ZPP, blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Tužilac je odgovorio na reviziju.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu člana 404. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...10/23), Vrhovni sud je našao da je revizija dozvoljena zbog potrebe ujednačavanja sudske prakse.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u skladu sa članom 408. ZPP i utvrdio da je revizija osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je sa tuženim, nakon dostavljanja obaveštenja uz aneks ugovora o radu, zaključio Aneks 2 Ugovora o radu broj ... od 15.05.2003. godine, zaveden kod tuženog pod br. .../... od 03.02.2015. godine. U članu 2. stav 1. aneksa konstatovano je da stranke nemaju ugovorene uslove rada utvrđene Ugovorom o radu, a u stavu 2, da se odredbe navedenog aneksa primenjuju od 25.02.2015. godine, osim odredbe iz člana 4. aneksa koji se primenjuje od 01.02.2015. godine. Članom 4. navedenog aneksa izmenjen je član 5. osnovnog ugovora o radu tako da se osnovna zarada zaposlenog određuje na osnovu koeficijenata posla od 2.059 vrednosti radnog časa koja se određuje u visini i na način utvrđen kolektivnim ugovorom i mesečnog fonda ostvarenih časova rada. Tuženi je Odluku o izmenama i dopunama Odluke o organizaciji i sistematizaciji poslova RB „Kolubara“ d.o.o. Lazarevac i Ogranak „Kolubara metal“ Vreoci broj 2-01-186 od 16.01.2015. godine i Odluku o izmenama Odluke o koeficijentima poslova RB „Kolubara“ d.o.o. Lazarevac br. 2-01-414 od 30.01.2015. godine. Predmetnim odlukama izvršena je dopuna sistematizacije poslova kod PD RB ''Kolubara'' d.o.o. Lazarevac, tako što je u okviru postojeće sistematizacije poslova formiran ogranak ''Kolubara metal'' Vreoci i definisana su radna mesta u okviru tog organka i između ostalog i radno mesto ''KV ...'', koje poslove je u skladu sa ponuđenim aneksom ugovora o radu obavljao tužilac. Takođe, Odlukom 2-01-414 od 30.01.2015. godine, predviđen je koeficijent posla 2.059 za radno mesto ''KV ...''.

Prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev primenom odredaba člana 171. stav 1. tačka 1. i 5. Zakona o radu, kojim je propisano da zaposlenom može biti ponuđena izmena ugovorenih uslova rada, radi premeštaja zaposlenog na drugi odgovarajući posao zbog potreba procesa i organizacije rada, kao i radi promene elemenata za utvrđivanje osnovne zarade, radnog učinka, naknade zarade, uvećane zarade i drugih primanja zaposlenog koji su sadržani u ugovoru o radu u skladu sa članom 33. stav 1. tačka 11. tog zakona. Tuženi je ispunio zakonom propisane uslove i radno mesto tužioca i opis njenog posla uskladio sa Odlukom o izmenama i dopunama Odluke o sistematizaciji poslova od 16.01.2015. godine, a ujedno je došlo i do promene elemenata za utvrđivanje osnovne zarade i tužiocu je utvrđen novi koeficijent poslova u skladu sa Odlukom o izmenama odluke o koeficijentima poslova od 30.01.2015. godine sa ispravkom odluke od 02.02.2015. godine. Ovi opšti akti pravnog prethodnika tuženog nisu osporeni u zakonom predviđenom postupku pred Ustavnim sudom. Navodi tužioca da je 27.01.2015. godine zaključen Poseban kolektivni ugovor za „Elektroprivredu Srbije“, čijim članom 32. je ugovoreno da se promena koeficijenta ne može vršiti bez pisane saglasnosti sindikata ocenjen je kao neosnovan, jer je taj Kolektivni ugovor stupio na snagu 07.02.2015. godine, nakon stupanja na snagu Odluke o izmeni koeficijenata, pa nije postojala obaveza pribavljanja saglasnosti sindikata kao uslova zakonitosti izmene obračuna osnovne zarade. Iz navedenih razloga, a na osnovu odredbe člana 9. stav 2, 104. stav 2, 171. stav 1, 172. stav 1. i 193. stav 1. Zakona o radu, kao i članova 103. i 109. Zakona o obligacionim odnosima prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev kao neosnovan.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu odluku i usvojio tužbeni zahtev, nalazeći da je pravni prethodnik tuženog postupio protivno zabrani zloupotrebe prava, odnosno da je zaključenjem spornog aneksa postupao suprotno dobrim poslovnim običajima. Naime, suprotno zaključku prvostepenog suda Kolektivni ugovor od 27.01.2015. godine obavezuje učesnike od dana potpisivanja, a ovim Kolektivnim ugovorom poslodavcu je zabranjeno da samostalno utvrđuje koeficijente, pa činjenica da je poslodavac nakon toga doneo opšte akte i dostavio ponude tužiocu za zaključenje Aneksa ugovora o radu, bez prethodno pribavljene saglasnosti sindikata, ukazuje na protivpravno ponašanje koje podleže sankciji ništavosti.

Po stanovištu Vrhovnog suda, u konkretnom slučaju nema mesta retroaktivnoj primeni odredbe člana 32. Posebnog kolektivnog ugovora koji je stupio na snagu 07.02.2015. godine, pošto u vreme donošenja opštih akata poslodavca, odnosno zaključenja spornih aneksa, saglasnost sindikata nije bila formalni uslov za izmenu koeficijenta za obračun osnovne zarade zaposlenih.

Stoga, suprotno stanovištu drugostepenog suda, sporne odredbe aneksa nisu ništave, pošto su koeficijenti poslova utvrđeni u skladu sa Odlukom o izmenama i dopunama Odluke o sistematizaciji poslova od 16.01.2015. godine, nakon čega je došlo do promene elemenata za utvrđivanje osnovne zarade Odlukom o izmenama i dopunama Odluke o koeficijentima poslova od 30.01.2015. godine. Tužilac je ponudu poslodavca za zaključenje aneksa, koja ima osnov u ovim opštim aktima prihvatio, pa kada je aneks ugovora o radu zaključen pre stupanja na snagu Posebnog kolektivnog ugovora za Elektroprivredu Srbije, nema mesta retroaktivnoj primeni odredbi tog Kolektivnog ugovora.

Razlozi na kojima je prvostepeni sud zasnovao svoju odluku su zbog toga u celosti prihvatljivi i za revizijski sud.

Pravilno je prvostepeni sud odlučio o parničnom troškovima, primenom člana 153. ZPP. Na osnovu odredbi članova 165. stav 2. i 154. ZPP, tuženom su dosuđeni troškovi revizijskog postupka, koje čini nagrada za sastav revizije od 18.000,00 dinara i taksa na reviziju 3.800,00 dinara. Tuženom nije priznat trošak na ime PDV, jer nije priložio račun o izvršenoj advokatskoj usluzi za podnetu reviziju, saglasno odredbama člana 42. stavova 1. i 2. Zakona o porezu na dodatu vrednost („Službeni glasnik RS“ br. 84/04 ... 138/22).

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković