Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku i utvrdio da je revizija tužioca neosnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, niti je u postupku pred drugostepenim sudom došlo do propusta u primeni ili do pogrešne primene koje od odredaba ovog zakona, pa nema ni povrede iz člana 374. stav 1. ZPP. Ukazivanje revidenta na bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 7. ZPP, nije bilo predmet ocene ovog suda, budući da se radi o povredama koje se ne mogu smatrati revizijskim razlogom u smislu odredbe člana 407. ZPP. Nisu učinjene ni druge bitne povrede odredaba parničnog postupka na koje se paušalno ukazuje revizijom tužioca.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužena je snaja tužioca i tokom 2000, 2001, 2011. i 2021. godine u svojstvu kupca zaključila je više ugovora o kupoprodaji nepokretnosti (poljoprivrednog zemljišta) sa različitim fizičkim licima kao prodavcima. U kupovinu tih nepokretnosti tužilac je ulagao svoja sredstva stečena, prema činjeničnim navodima tužbe, dok je živeo u zajednici sa sinom i snajom, ovde tuženom. Kao vlasnik predmetnih parcela u katastru je upisana GG, kao nosilac zajedničke svojine sa suprugom VV.

Tužena je u odgovoru na tužbu priznala kao tačne sve činjenične navode tužbe i tužbeni zahtev tužioca, ali je prvostepeni sud ocenio da u konkretnom slučaju nisu ispunjeni uslovi za donošenje presude na osnovu priznanja, budući da se radi o zahtevu kojim stranke ne mogu slobodno da raspolažu (član 3. stav 3.), pa je nakon izvršenog uvida u elektronske podatke iz Katastra nepokretnosti i utvrđenja da su kao vlasnici predmetnih parcela upisani GG i njen suprug VV, kao nosioci zajedničke svojine, primenom člana 211. stav 2. ZPP, odbio tužbeni zahtev tužioca, ocenivši da tužena BB nije pasivno legitimisana strana u ovom postupku jer postupak za utvrđenje prava svojine na nepokretnostima mora biti usmeren na lica koja su u javnim knjigama upisani kao vlasnici nepokretnosti koje su predmet spora. Osim toga, ukoliko bi se prihvatila tvrdnja tužioca da su sporne nepokretnosti sticane u porodičnoj zajednici, prema stanovištu tog suda, u konkretnom slučaju ne bi postojala potpuna pasivna legitimacija na tuženoj strani, jer je tužilac propustio tužbom da obuhvati sva lica koja su eventualno doprinela sticanju u porodičnoj zajednici.

Drugostepeni sud je u postupku odlučivanja o žalbi tužioca prihvatio pravnu argumentaciju prvostepenog suda i osnovanim smatrao odbijanje tužbenog zahteva iz razloga što na strani tuženih ne postoji potpuna pasivna legitimacija.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su pravilnom primenom materijalnog prava odlučili o tužbenom zahtevu tužioca.

Odredbom člana 211. ZPP, propisano je da nužno suparničarstvo postoji ako po zakonu zbog prirode pravnog odnosa tužbom moraju da se obuhvate sva lica koja su učesnici materijalno pravnog odnosa (stav 1). Ako sva lica iz stava 1. ovog člana nisu obuhvaćena tužbom kao stranke, sud će da odbije zahtev kao neosnovan (stav 2). O nužnom suparničarstvu sud vodi računa po službenoj dužnosti (stav 3).

Odredbom člana 195. stav 1. Porodičnog zakona propisano je da imovina koju su zajedno sa supružnicima odnosno vanbračnim partnerima stekli radom članovi njihove porodice u toku trajanja zajednice života u porodičnoj zajednici predstavlja njihovu zajedničku imovinu. Prema stavu 2. istog člana, članovima porodice u smislu stava 1. ovog člana smatraju se krvni, tazbinski i adoptivni srodnici supružnika odnosno vanbračnih partnera koji zajedno sa njima žive, dok je odredbom stava 3. propisano da se na imovinske odnose članova porodične zajednice shodno primenjuju odredbe ovog zakona o imovinskim odnosima supružnika, osim odredbe člana 176. stav 2. (upisivanje u javni registar) i člana 180. stav 2. (pretpostavka o jednakim udelima).

U smislu citiranih odredaba zakona, u tužbi za utvrđenje prava svojine na nepokretnosti na strani tuženog moraju biti obuhvaćena sva lica koja su u javnim knjigama upisana kao titulari određenog stvarnog prava na nepokretnosti – u ovom slučaju prava svojine, kao i sva lica koja su doprinela sticanju u porodičnoj zajednici. Sva ova lica predstavljaju jedinstvene i nužne suparničare prema kojima se zbog prirode pravnog odnosa spor može rešiti samo na jednak način, jer presuda doneta u postupku po tužbi za utvrđenje prava vlasništva na nepokretnoj imovini ima dejstvo prema svima njima.

Kako tužilac predmetnom tužbom na strani tuženog nije označio GG i njenog supruga VV, koji su u javnim knjigama upisani kao nosioci zajedničke svojine na predmetnim nepokretnostima, niti je kao tuženog označio svog sina sa kojim je, prema sopstvenim tvrdnjama, u vreme kada su stečene predmetne nepokretnosti živeo u porodičnoj zajednici, to je, suprotno navodima revizije, pravilan zaključak nižestepenih sudova da neoznačavanje svih nužnih suparničara na strani tuženog, primenom člana 211. stav 2. ZPP, vodi odbijanju tužbenog zahteva, zbog nepotpune pasivne legitimacije.

Navodima revizije kojima tužilac ukazuje da je tužbu u ovoj pravnoj stvari trebalo odbaciti kao nepotpunu, primenom člana 294. stav 1. tačka 7. ZPP, a ne odbiti tužbeni zahtev kao neosnovan zbog nepotpune pasivne legitimacije, jer bi u postupku po eventualno novoj tužbi tužioca protiv GG, VV i BB, tuženi mogli istaći prigovor presuđene stvari, što bi vodilo odbačaju te nove tužbe, ne dovodi se u sumnju pravilnost pobijane presude. Odredba člana 211. ZPP je imperativne prirode i reguliše uslove pod kojima se može voditi postupak u vezi postavljenog tužbenog zahteva. Ako takav uslov nije ispoštovan, a mogao je biti obuhvatanjem na strani tuženog svih lica koji su učesnici materijalnopravnog odnosa, sud će takav tužbeni zahtev odbiti kao neosnovan. Osim toga, u nekom drugom postupku koji bi tužilac pokrenuo po novoj tužbi u kojoj bi kao tužene označio sve nužne suparničare, ta tužba ne bi mogla biti odbačena zbog presuđene stvari. Ovo iz razloga što je za osnovanost prigovora presuđene stvar između pokrenute i ranije pravnosnažno okončane parnice pored identiteta predmeta spora i identiteta činjeničnog osnova na kome je tužba zasnovana, potrebno da postoji i identitet stranaka, što ovde ne bi bio slučaj, s obzirom da je tužbeni zahtev ovde odbijen zbog nepotpune pasivne legitimacije, pa takav prigovor tuženih ne bi mogao biti ocenjen kao osnovan.

Kako se ni ostalim navodima revizije ne dovodi u sumnju pravilnost pobijane presude, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci, na osnovu odredbe člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Branislav Bosiljković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković