Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 1161/25 od 03.09.2025. godine, stavom prvim izreke, usvojena je žalba tuženog i preinačena prvostepena presuda u usvajajućem delu, tako što je odbijen tužbeni zahtev da se obaveže tuženi da tužiocu za period od za period od 01.01.2020. godine do 31.03.2021. godine na ime razlike osnovne plate i minimalne zarade isplati ukupan iznos od 9.198,15 dinara, na ime neisplaćenog dodatka na platu za rad noću isplati ukupan iznos od 2.292,04 dinara, na ime neisplaćenog dodatka na platu za rad nedeljom isplati ukupan iznos od 722,45 dinara, na ime neisplaćenog dodatka na platu za rad na dan praznika koji je neradni dan isplati ukupan iznos od 746,97 dinara, na ime neisplaćenog prekovremenog rada isplati ukupan iznos od 871,31 dinara, sve u pojedinačnim mesečnim iznosima bliže određenim u tom stavu izreke, sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti svakog iznosa do isplate, kao i da se tuženi obaveže da tužiocu naknadi troškove postupka u iznosu od 145.765,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude do isplate. Stavom drugim izreke, obavezan je tužilac da tuženom naknadi troškove prvostepenog postupka od 151.157,00 dinara i troškove žalbenog postupka od 22.906,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu odluku, primenom člana 408, u vezi sa članom 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 18/20 i 10/23) i našao da je revizija tužioca dozvoljena i da je osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema činjeničnom stanju, tužilac je u spornom periodu od 01.01.2020. godine do 31.03.2021. godine bio u radnom odnosu kod tužene ustanove i obavljao poslove u Službi hitne pomoći, u Odeljenju ... na radnom mestu ... u hitnom ..., sa ugovorenom skraćenim radnom vremenom od 35 časova nedeljno, odnosno 7 časova dnevno. Tuženi je tužiocu tokom tog perioda, u svakom mesecu platu obračunavao tako što je proizvod osnovice za obračun plate, koeficijenta za obračun plate od 8,98 i korektivnog koeficijenta, uvećavao iznosom na ime radnog učinka –kapitacija. Ukoliko bi tako obračunata osnovna plata bila niža od iznosa minimalne zarade, tuženi je vršio korekciju plate do iznosa minimalne zarada. Za ostvarene rezultate rada tužilac je u celom utuženom periodu ocenjen ocenom 5, pa je po tom osnovu ostvario pravo na procentualno uvećanje osnovne plate po osnovu radnog učinka u visini od 4,04%. Nalazom i mišljenjem veštaka ekonomsko finansijske struke, utvrđena je razlika plate za svaki pojedini mesec u spornom periodu između obračunate osnovne zarade kao proizvod osnovice, koeficijenta radnog mesta i korektivnog koeficijenta sa isplaćenom doplatom na ime dela minimalne zarade, do iznosa minimalne zarade u Republici Srbiji u ukupnom iznosu od 9.198,15 dinara, kao i razliku neisplaćenog dodakta na platu za rad noću od 2.292,04 dinara, za rad nedeljom od 722,31 dinara, za rad na dan praznika koji je neradni dan od 746,97 dinara i za prekovremen rad od 871,31 dinara. Tužilac je opredelio tužbeni zahtev u skladu sa nalazom i mišljenjem veštaka.

Na osnovu utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepni sud je primenom odredaba Zakona o platama u državnim organima i javnim službama, Uredbe o korektivnom koeficijentu, najvišem procentualnom uvećanju osnovne plate, kriterujuma i merilima za deo plate koji se ostvaruje po osnovu radnog učinka, kao i načinu obračuna plate zaposlenih u zdravstvenim ustanovama, Kolektivnim ugovorima tuženog od 09.04.2019. godine i od 19.10.2020. godine, ocenio da je osnovano predmetno potraživanje tužioca, imajući u vidu da se osnovna plata određuje množenjem koeficijenta, osnovice za obračun plate i korektivnog koeficijenta koja ne može biti manja od minimalne zarade, da osnovicu za obračun dodatka na platu čini osnovna plata uvećana za radni učinak, a da osnovna plata uvećana za radni učinak čini osnovicu za obračun dodatka na platu za rad noću, za rad nedeljom, za rad na dan praznika koji je neradni dan i za prekovremeni rad, zbog čega je usvojen tužbeni zahtev.

Drugostepeni sud nije prihvatio stanovište prvostepenog suda, već je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, nalazeći da je tuženi pravilno obračunavao i isplaćivao platu tužiocu u skladu sa članom 16. stav 3. Uredbe o korektivnom koeficijentu, najvišem procentualnom uvećanju osnovne plate, kriterujuma i merilima za deo plate koji se ostvaruje po osnovu radnog učinka, kao i načinu obračuna plate zaposlenih u zdravstvenim ustanovama, tako što je utvrđivao da osnovna plata uvećana za deo plate po osnovu radnog učinka (4,04%) ne može biti manja od minimalne zarade, a u slučaju da je bila manja vršena je doplata do minimalne zarade i na tako obračunatu platu, obračunavani su i dodaci na platu u skladu sa članom 108. Zakona o radu.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovano se revizijom tužioca ukazuje da je stanovište drugostepenog suda u pobijanoj odluci zasnovano na pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama („Službeni glasnik RS“, br. 34/2001... 113/2017) uređen je način utvrđivanja plata, dodatka, naknada i ostalih primanja pored ostalih i za zaposlene u javnim službama koje se finansiraju iz budžeta Republike, autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave (član 1. tač.3.) i zaposlene u javnim službama koje se finansiraju iz doprinosa za obavezno socijalno osiguranje (član 1. tač.4.).

Prema članu 2. navedenog zakona, strukturu plate zaposlenih u javnim službama određuje osnovna plata koju čini proizvod osnovice za obračun plate (koju utvrđuje Vlada) i koeficijenta (utvrđenih aktom Vlade), dodatka na platu propisanih tim zakonom (minuli rad, dežurstvo i druge slučajeve rada dužeg od punog radnog vremena određene propisima - prekovremeni rad, dnevnu naknadu za povećane troškove rada i boravka na terenu, rad noću i na dan državnih i verskih praznika) i obaveza koje zaposleni plaća po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje iz plate. Pored tih elemenata, plate zaposlenih u javnim službama koje se finansiraju iz doprinosa za obavezno socijalno osiguranje sadrže i deo plate po osnovu radnog učinka, s tim što se osnovna plata određuje množenjem koeficijenta, osnovice za obračun plate i korektivnog koeficijenta. Odredbom člana 4a istog zakona, predviđeno je da se deo plate po osnovu radnog učinka određuje procentualnim uvećanjem osnovne plate, a utvrđuje se po zaposlenom u zdravstvenoj ustanovi, odnosno po timu zaposlenih koji učestvuju u obavljanju određenih poslova, odnosno po organizacionoj jedinici ili delu zdravstvene ustanove, odnosno zdravstvene ustanove u celini, po osnovu obima rada, kvaliteta izvršenog posla, broja i strukture opredeljenih osiguranih lica, kao i primenom drugih kriterijuma i merila utvrđenih aktom Vlade.

Posebnim Kolektivnim ugovorom za zdravstvene ustanove čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“ br. 96/19 i 58/20-Aneks) koji je u primeni u spornom periodu, u odredbama članova 91. i 95, predviđeno je da zaposleni ima pravo na odgovarajuću platu, koja se utvrđuje u skladu sa zakonom i ovim ugovorom, da se plate utvrđuju na osnovu osnovice za obračun plata, koeficijenata sa kojim se množi osnovica, dodatka na platu (za rad na dan praznika koji je neradni dan, za rad noću, za rad nedeljom, za prekovremeni rad i minuli rad), obaveza koje zaposleni plaća po osnovu poreza i doprinosa za obavezno socijalno osiguranje iz plata, i dela plate po osnovu radnog učinka, u skladu sa zakonom. Osnovnu platu za utvrđivanje dodatka na platu čini osnovna plata uvećana za radni učinak, u skladu sa zakonom.

Na osnovu člana 4a stav 3. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama Vlada RS je donela Uredbu o korektivnom koeficijentu, najvišem procentualnom uvećanju osnovne plate, kriterijumima i merilima za deo plate koji se ostvaruje po osnovu radnog učinka, kao i načinu obračuna plate zaposlenih u zdravstvenim ustanovama ("Službeni glasnik RS", br. 100/2011...123/2021) koja primenjuje na sve zaposlene u zdravstvu, dakle i na medicinsko i na nemedicinsko osoblje, i odnosi se na zdravstvene ustanove na primarnom, sekundarnom i tercijarnom nivou zdravstvene zaštite. Tom uredbom utvrđuju se korektivni koeficijent, najviše procentualno uvećanje osnovne plate, kriterijumi i merila za deo plate koji se ostvaruje po osnovu radnog učinka, kao i način obračuna plate zaposlenih u zdravstvenim ustanovama. Prema članu 4. te Uredbe osnovna plata određuje se množenjem koeficijenta, osnovice za obračun plate i korektivnog koeficijenta u visini od 0,9612 (stav 1. i 2.). Osnovicu za obračun dodatka na platu čini osnovna plata uvećana za radni učinak, u skladu sa zakonom kojim se uređuju plate u javnim službama (stav 3.). U odredbi člana 5. iste uredbe, regulisan je deo plate po osnovu radnog učinka tako što se određuje procentualnim uvećanjem osnovne plate, srazmerno ukupnoj oceni, koja iznosi najviše 8,08%. Članom 16. stav 1. i 3. iste Uredbe, predviđeno je da se za medicinsku sestru – tehničara koja je u timu sa izabranim lekarom, procenat uvećanja osnovne plate po osnovu radnog učinka obračunava se u istom procentu kao i za izabranog lekara, a za druge zaposlene u zdravstvenoj ustanovi koja obavlja delatnost na primarnom nivou zdravstvene zaštite u kojoj poslove obavljaju izabrani lekari, deo plate po osnovu radnog učinka obračunava se u visini koja predstavlja uvećana osnovna plata za ostvareni rezultat rada lekara za koji se dobija ocena 5, u skladu sa ovom uredbom.

Sledeći navedeni normativni okvir, osnovnu platu zaposlenima u zdravstvenoj ustanovi određuje osnovica za obračun plate, odgovarajući koeficijent i korektivni koeficijent u nominalo iskazanoj visini od 0,9612. Na tako utvrđenu i obračunatu osnovnu platu, zaposlenima je priznato pravo na procentualno uvećanje osnovne plate po osnovu radnog učinka koji je deo (odgovarajuće) plate i nadalje čini osnovicu za obračun zakonom predviđenih dodataka na platu. To znači da obračun po osnovu radnog učinka ne predstavlja jedan od elemenata za utvrđivanje osnovne plate i time nije njen sastavni deo, već deo odgovarajuće plate.

Osim toga, osnovna plata zaposlenog obračunata na osnovu zakona kojim se uređuju plate, ne može biti niža od vrednosti minimalne zarade regulisane u odredbma članova 111. i 112. Zakona o radu, jer se radi o garantovanom minimumu standara o osnovnom pravu zaposlenih na isplatu naknade za rad. Njena pravna priroda izvodi se iz potrebe obezbeđenja zadovoljavanja egzistencijalnih socijalnih potreba zaposlenog i posredno članova njegove porodice. Pravo na minimalnu zaradu je Međunarodna organizacija rada regulisala Konvencijom br. 131 o utvrđivanju minimalnih nadnica čiji je naša zemlja potpisnik (Zakon o ratifikaciji konvencije međunarodne organizacije rada br. 131 o utvrđivanju minimalnih plata, s posebnim osvrtom na zemlje u razvoju (“Sl. list SFRJ – Međunarodni ugovori”, br. 14/82). Njom je garantovano da će minimalne nadnice imati zakonsku snagu i neće se moći smanjivati, a u slučaju da se ne primenjuju, odgovorno lice ili lica podležu odgovarajućim kaznenim ili drugim sankcijama. Sledom iznetog, ukoliko je obračunata osnovna zarada (dakle bez dodataka ili uvećanja plate) za ostvareni standardni učinak i pun mesečni fond časova rada manja od minimalne zarade, zaposleni imaju pravo na osnovnu platu u visini minimalne zarade u skladu sa zakonom i u tom slučaju minimalna zarada je osnovica za obračun i isplatu pripadajućih uvećanja i dodatka na platu u skladu sa zakonom i opštim aktom.

U konkretnom slučaju, tužilac je zaposlen u tuženoj zdravstvenoj ustanovi, pa se na utvrđivanje i obračun njegove plate, primenjuju propisi kojima se uređuju plate, naknade i druga primanja zaposlenih u javnim službama. Po oceni Vrhovnog suda ne može se prihvatiti stanovište drugostepenog suda da je isplatom u zbirom iznosu osnovne plate tužioca (koju čini proizvod osnovica, koeficijenta i korektivnog koeficijenta), sa delom plate za radni učinak-kapitacijom i preostalim iznosima doplaćenim do visine minimalne zarade, na taj način tuženi tužiocu isplatio traženo novčano potraživanje na ime neisplaćenog dela osnovne plate i posledično drugih potraživanih dodakata na platu.

Naime, posebnim napred navedenim normama, svim zaposlenim u zdravstvenoj ustanovi priznato je pravo na uvećanje osnovne plate (u procentualnm iznosu) po osnovu radnog učinaka. To pravo na uvećanje, kao deo odgovarajuće plate, ne može se upodobiti drugom osnovu za isplatu, niti uračunavati kao deo razlike osnovne plate do visine minimalne zarade, jer to suprotno pravu zaposlenih sa najnižim primanjima da je visina minimalne zarade garantovana vrednost osnovne plate. Zbog toga, tužilac ima pravo na osnovnu platu u visini minimalne zarade u situaciji kada je niža od garantovanog minimuma naknade za rad, jer se za obračun ovog potraživanja ne obračunavaju i isplate po drugim osnovima, u konkretnom slučaju po osnovu radnog učinka koji predstavljaju samostalan osnov isplate.

Sledom iznetog, po oceni Vrhovnog suda osnovano tužilac potražuje neisplaćeni deo osnovne plate koji predstavlja razliku između obračunate osnovne plate (član 4. stav 1. i 2. navedene Uredbe) sa korekcijom u vidu doplate dela minimalne zarade i osnovne plate u visini minimalne zarade obračunate u skladu sa odredbom člana 111. Zakona o radu, kao i razliku na ime neisplaćenih dodataka na platu za rad noću, za rad nedeljom, za rad na dan praznika koji je neradni dan i za prekovremeni rad, s obzirom na to da osnovna plata uvećana za radni učinak čini osnovicu za obračun tih dodatka na platu, kako to pravilno zaključuje prvostepeni sud. Kako je povodom revizije tužioca, preinačena pobijana drugostepena presuda, odbijena žalba tuženog i potvrđena prvostepena presuda, to je drugostepena presuda preinačena i u pogledu odluke o troškovima tako što je odbijen zahtev tuženog za naknadu troškova postupku.

Na osnovu člana 416. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Tužilac je uspeo u postupku po reviziji, pa mu na osnovu članova 153. stav 1, 154. i 163. stav 2. ZPP pripadaju opredeljeni troškovi revizijskog postupka, prema uspehu u sporu. Visina je odmerena na ime traženih troškova za sastav revizije od 20.000,00 dinara prema važećoj Tarifi o nagradama i naknadama troškova za rad advokata u vreme preduzimanja te radnje i na ime sudske takse za reviziju od 4.906,00 dinara i revizijsku odluku od 7.359,00 dinara, sve prema važećoj TT.

Na osnovu člana 165. stav 2. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković