Protiv drugostepene presude tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, pobijajući je zbog pogrešne primene materijalnog prava. Troškove je tražio i opredelio.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'' br. 72/11, 55/14), Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija tužioca nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju se u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilac je u svojstvu deponenta oročio kod „BB“ mešovite banka , ..., iznos od 30.000,00 DEM po Ugovoru od 15.01.1993.godine i iznos od 46.236,62 DEM po Ugovoru od 25.01.1993. godine. „BB“ je bila privatna „piramidalna banka“ osnovana ....1991. godine, poznata po tome što je ulagače privlačila visokim kamatnim stopama. Ista je konačno propala u maju 1993. godine. Tužilac je Privrednom sudu u Beogradu prijavio svoje potraživanje u navedenim iznosima prema „BB“ u likvidaciji dana 30.12.1998. godine. Odlukom Vlade Republike Srbije od 15.08.2001. godine formirana je komisija za utvrđivanje visine dospelih obaveza ove banke prema deponentima kao i za izdavanje potvrda o utvrđenim obavezama. Potvrde su izdavane samo poveriocima- deponentima koji su ispunjavali uslove predviđene Zakonom o regulisanju javnog duga. Prema izveštaju likvidacionog veća obaveza banke prema tužiocu iznosi 51.384,84 eura ali mu potvrda nije izdata jer nije imao prebivalište na teritoriji Republike Srbije na dan 04.07.2002. godine (kada je stupio na snagu Zakon o regulisanju javnog duga SRJ), kako je to predviđao član 3. Zakona o regulisanju javnog duga. Tužilac se obraćao i Narodnoj banci Srbije dana 28.03.2003. godine sa zahtevom za isplatu devizne štednje, ali ga je nadležni organ Republike Srbije obavestio da nije ostvario pravo u Republici Srbiji na konverziju navedenog potraživanja u obveznice iz navedenog razloga.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud primenom Zakona o izmirenju obaveza po osnovu devizne štednje građana („Sl. list SRJ“ br. 59/98) zaključuje da je tužbeni zahtev neosnovan jer tužilac svoje potraživanje u odnosu na državu Srbiju može ostvariti pod uslovima reciprociteta (osim ako Savezna vlada ne propiše drugačije) u ovom slučaju sa Republikom Makedonijom čiji je tužilac državljanin.

Drugostepeni sud prihvata zaključak prvostepenog suda o neosnovanosti tužbenog zahteva nalazeći da ni primenom gore navedenog Zakona ni primenom Zakona o regulisanju javnog duga SRJ po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod „BB“, ... u likvidaciji i po deviznim sredstvima građana položenim kod VV („Sl. list SRJ“ br. 36/02 sa izmenama i dopunama) kao lex specialisa tužilac ne ispunjava uslove radi ostvarivanja prava na isplatu po osnovu devizne štednje. Ovaj sud obrazlaže da tužilac nije uspeo u ovom sporu jer relevantnog dana 28.03.2003. godine nije imao prijavljeno prebivalište u Republici Srbiji ili Crnoj Gori, da bi tužena bila odgovorna tužiocu kao klijentu za propast spornog potraživanja sa BB.

Neosnovani su revizijski navodi tužioca da nižestepeni sudovi nepravilno tumače norme međunarodnog prava i diskriminišu tužioca zbog pripadnosti drugoj državi.

Sporno potraživanje predstavlja sredstva deponovana kod privatne banke piramidalne štednje i to nakon otcepljenja bivših jugoslovenskih republika, pa i Republike Makedonije i formiranja Države SRJ kao zasebnog entiteta.

Kako tužilac sporna novčana sredstva nije deponavo u vreme SFRJa već kada je formirana država SRJ to u konretnom slučaju nije bilo mesta primeni odredaba i pravila iz Sporazuma o sukcesiji od 29.06.2001. godine zaključenog između država sukcesora BiH, Republike Hrvatske, Republike Makedonije i Republike Slovenije.

Prema važećim međunarodnim pravilima i domaćem zakonodavstvu pravna zaštita u konkretnom slučaju od strane Republike Srbije se može pružiti samo građanima Republike Srbije koji su imali prebivalište na teritoriji Republike Srbije i Crne Gore u vreme stupanja na snagu Zakona o regulisanju javnog duga SRJ po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod BB, ... u likvidaciji i kod VV ... . Kako tužilac nije imao prebivalište na teritoriji SRJ relevantnog dana, to njegov ulog nije pokriven državnom garancijom i nije postao javni dug Republike Srbije i Republike Crne Gore u vreme stupanja na snagu navedenog Zakona, a kako je to pravilno zaključio drugostepeni sud.

Razlikovanje rezidentnih od nerezidentnih klijenata u bankarskom poslovanju je uobičajeno. U svim bankarskim sistemima kada je banka u nemogućnosti da isplati svoje ulagače, jedino ulagači sa te teritorije, bez obzira na svoje državljanstvo itd. će biti pokriveni državnom garancijom, iz očiglednog makroekonomskog razloga da je „knjigovodstveni“ novac koji je originalno došao iz uloga ulagača u stvari bio uložen i ostao na toj teritoriji. Tako propisivanje različitih uslova za rezidente u odnosu na nerezidente u istoj vrsti bankarske usluge ne predstavlja diskriminaciju klijenata.

Ovako postupanje upravo ima uporište i u članu 1 Protokola br. 1 u stavu 2. koji predviđa pravo države da primenjuje zakone koje smatra potrebnim da bi regulisala korišćenje imovine u skladu s opštim interesima ili da bi obezbedila naplatu poreza ili drugih dažbina ili kazni.

Stoga je neosnovan revizijski navod tužioca da je sud prilikom odlučivanja postupao diskriminatorski jer je odbio njegov tužbeni zahtev. Sudska odluka nije akt diskriminacije niti postupanje sudova prilikom odlučivanja o tužbenom zahtevu može da bude diskriminatorsko postupanje, jer su prema članu 142. stav 2. Ustava RS sudovi samostali i nezavisni u svom radu i sude na osnovu Ustava, zakona i drugih opštih akata, kada je to predviđeno zakonom, opšte prihvaćenim pravilima međunarodnog prava i potvrđenim međunarodnim ugovorima. Osim toga, upravo Evropski sud za ljudska prava smatra da su države ugovornice slobodne da odrede obim povraćaja imovine i da izaberu uslove pod kojima su saglasne da povrate imovinska prava bivših vlasnika. Kada se kategorije vlasnika isključuju na ovaj način, njihovi zahtevi za povraćaj ne mogu da posluže kao osnova za «zakonito» očekivanje obeštećenja koje povlači zaštita člana 1. Protokola 1. (Dragoljub Kecman protiv Srbije – odluka 10968/04 od 05.02.2013. godine). Stoga je neosnovan revizijski navod da je drugostepeni sud nepravilno primenio materijalno pravo prilikom odlučivanja u ovoj pravnoj stvari.

Navodima revizije u pogledu postojanja reciprociteta ponavljaju se žalbeni razlozi koje je drugostepeni sud pravilno ocenio, a obrazloženjem revizijske odluke ne bi se postiglo ni novo tumačenje prava, niti doprinelo ujednačenom tumačenju prava.

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci na osnovu člana 414. stav 2. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća – sudija

dr Dragiša B.Slijepčević, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić