Apelacioni sud Kragujevcu je presudom Gž 5456/18 od 19.10.2018. godine, odbio kao neosnovane žalbe parničnih stranaka i potvrdio presudu Višeg suda u Čačku P br.4675/2017 od 27.06.2018. godine. Odbijen je zahtev tužene za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne drugostepene presude, tužioci AA i DD izjavili su blagovremenu reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena je takođe izjavila reviziju zbog zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pravilnost pobijane presude u smislu člana 408. ZPP, Vrhovni kasacioni sud je našao da su revizije stranaka osnovane.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni kasacioni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju tužilac GG bio je učesnik rata od 28.03. do 22.06.1999. godine, DD učestvovao je u ratu od 24.03. do 25.06.1999. godine kao pripadnik „TRZ“ ..., ĐĐ je učestvovao u ratu kao pripadnik VP ... od 24.03 do 10.05.1999. godine, tužilac EE je učestvovao u ratu od 27.03. do 26.06.1999. godine kao pripadnik VP .., tužilac BB je učestvovao u ratu kao pripadnik VP ... od 24. 03. do 25.06.1999. godine a vojni rok je služio od 21.09. do 10.12.1998. godine u ..., a zatim od 10.12.1998. do 20.09.1999. godine VP ... . Tužilac VV je učestvovao u ratu od 19.04. do 10.06.1999. godine kao pripadnik VP ... a tužilac AA je učestvovao u ratu od 24.03. do 25.06.1999. godine kao pripadnik „TRZ“ ... . Sporazumom zaključenim između Vlade Repbulike Srbije i Štrajkačkih odbora ratnih vojih rezervista iz nerazvijenih opština (Kuršumlija, Blace, Bojnik, Lebane, Žitorađa, Doljevac i Prokuplje) od 11.01.2008. godine regulisana je isplata pomoći nerazvijenim opštinama prema tačno navedenom rasporedu u pogledu iznosa koji se dodeljuju svakoj od opština, kriterijuma raspodele novčane pomoći, dok je jedinstven kriterijum za sticinje prava, dostavljanje pravnosnažne presude na osnovu odricanja od tužbenog zahteva pred nadležnim sudovima protiv Republike Srbije. Vlada Republike Srbije je 17.01.2008. godine doneli Zaključak 05 br. 401-161/2008-1 kojom je prihvaćena informacija o potrebi obezbeđenja sredstava ostvarenih u postupku privatizacije za isplatu pomoći nerazvijenim opštinama i da se deo sredstava ostvarenih u postupku privatizacije 2007. godine u iznosu od 2.000.000.000,00 dinara prenese u šest mesečnih rata počev od januara 2008. godine na posebne račune naznačenih nerazvijenih opština. Pravo na dobijanje novčane pomoći stiče svaki ratni vojni rezervista iz navedenih opština koji dostavi pravnosnažnu presudu donetu na osnovu odricanja od tužbenog zahteva pred naležnim sudovima protiv RS radi isplate naknade kao i pismenu izjavu da nema daljih potraživanja po ovom osnovu prema Republici Srbiji . Predmet tužbenog zahteva je utvrđenje da je navedenim zaključkom Vlade povređeno načelo jednakih prava i obaveza čime je izvršena diskriminacija na osnovu mesta prebivališta ratnih vojnih rezervista.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, sudovi su zaključili, da je osnovan tužbeni zahtev za utvrđenje diskriminacije u odnosu na tužioce BB, VV, GG, ĐĐ i EE, te da zahtev tužilaca AA i DD za utvrđenje diskriminacije nije osnovan.

U odnosu na zahtev tužioca BB, osnovano se revizijom tužene ukazuje da je materijalno pravo pogrešno primenjeno.

Tužilac BB je služio vojni rok od 21.09. do 10.12.1998. godine u ..., a potom od 10.12.1998. do 20.09.1999. godine u VP ... i učestvovao je u ratu kao pripadnik te vojne pošte od 24.03. do 25.06.1999. godine. Predmet zahteva ovog tužioca je utvrđenje diskriminatorskog ponašanja tužene prema tužiocu zaključkom Vlade RS od 17.01.2008. godine kojim su obezbeđena sredstva radi isplate novčane pomoći ratnim vojnim rezervistima sa prebivalištem na teritoriji sedam nerazvijenih opština, u odnosu na prebivališta ratnih vojnih rezervista na teritoriji svih ostalih opština koje nisu navedene u pomenutom zaključku, a time i tužioca kao učesnika rata 1999. godine. Za utvrđivanje postojanja diskriminacije potrebno je da se nepovoljno postupanje prema određenoj osobi može uporediti sa postupanjem prema drugoj osobi u sličnoj situcaiji. Ovde to nije slučaj budući da je tužilac bio na redovnom odsluženju vojnog roka, kao pripadnik VP ... . Kako tužilac nije imao statust ratnog vojnog rezerviste, predmetnim Zaključkom Vlade RS nije izvršena diskriminacija prema tužiocu, jer su ovim zaključkom pravo na dobijanje pomoći stekli ratni vojni rezervisti iz naznačenih sedam oština. Osim toga, zaključkom Komisije sačinjen je i kriterijum za dodelu novčane pomoći vojnim rezervistima iz 1999. godine kojim je u tački 1 navedeno da pravo na novčanu pomoć u iznosu od 100% od dnevnice imaju svi vojni rezervisti, dok je tačkom 4. određeno da nemaju pravo na novčanu pomoć sledeće kategorije lica i to: aktivna vojna lica, tada i sada u vojsci, pripadnici OUP-a i rezervnog sastava OUP-a i lica koja su naknadno po ovom osnovu ostvarila i naplatila ovo pravo u sudskim i drugim postupcima.

S obzirom na utvrđene činjenice, da se tužilac nalazio na redovnom odsluženju vojnog roka, da ne spada u kategoriju ratnih vojnih rezervista iz pomenutog zaključka Vlade RS, da tužena nije izvršila diskriminaciju prema ovom tužiocu, to je reviziju tužene valjalo usvojiti, preinačiti nižestepene presude i zahtev ovog tužioca za utvrđenje diskriminacije odbiti.

Na osnovu člana 416. stav 1. ZPP odlučeno je kao u izreci pod I.

U odnosu na tužioce VV, GG, ĐĐ i EE, nižestepeni sudovi su zaključili da je prema njima učinjen akt diskriminacije i usvojili su zahtev tužilaca po tom osnovu.

Međutim osnovano se u reviziji tužene ukazuje da je zbog pogrešne primene materijalnog prava činjenično stanje nepotpuno utvrđeno.

Ovo iz razloga što je za tužioca EE tužena dostavila dokaz o isplati ratnih dnevnica, dok za ostale tužioce (VV, GG, ĐĐ) nije utvrđeno da li su primili dnevnice niti su tužioci u toku postupka pred prvostepenim sudom sasalušani na okolnost prijema dnevnica.

Imajući u vidu sadržinu zaključka Vlade bilo je nepohodno utvrditi da li su izvršene isplate tužiocima predstavljale ratne dnevnice i ukoliko jesu da li su one isplaćene u celini ili delimično kao i da li su isplaćene u skladu sa Pravilnikom o naknadi putnih i drugih troškova u Vojsci Srbije.

Kako od utvrđenja navedenih činjenica zavisi pravilna primena materijalnog prava odnosno utvrđenje postojanja odnosno nepostojanja diskriminacije a što je u konkretnom slučaju izostalo, nižestepene presude u tom delu su morale biti ukinute.

U delu u kojem je odbijen zahtev tužilaca AA i DD za utvrđenje diskriminacije Zaključkom Vlade Republike Srbije, Vrhovni kasacioni sud nalazi da je zbog pogrešne primene materijalnog prava, činjenično stanje nepotpuno utvrđeno, na šta se u reviziji osnovano ukazuje.

Nižestepeni sudovi odbijaju zahtev u odnosu na tužioce AA i DD, sa obrazloženjem da su bili na službi u Tehničko-remontnom zavodu ... gde su bili zaposleni i primali platu, da ovi tužioci nisu bili ratni vojni rezervsti, već lica koja su bila na službi u pomenutom zavodu i obavljali svoje redovne poslove.

Međutim ovakav zaključak nižestepenih sudova je pogrešan, imajući u vidu da su tužioci, iako zaposleni u TRZ, bili mobilisani, (u jedinicu VP ...) i boravili na terenu, sve vreme intervencije NATO 1999. godine proveli su u ratnim dejstvima.

Članom 7. stav 1. Zakona o Vojsci Jugoslavije („Službeni list SRJ“ br.43/94...74/99) propisano je da vojsku sačinjavaju stalni i rezervni sastav. Stalni sastav vojske sačinjavaju profesionalni vojnici i vojnici na službenju vojnog roka ( stav 2.). Profesionalni pripadnici vojske su profesionalni vojnici i civilna lica na službi u vojsci i vojnim jedinicama i vojnim ustanovama Saveznog ministarstva za odbranu (u daljem tekstu civilna lica u vojsci)- stav 4. Rezervni sastav vojske sačinjavaju rezervni oficiri, rezervni podoficiri, vojnici u rezervi i žene – vojni obveznici (stav 5.).Prema članu 9. stav 1. istog zakona lica na službi u vojsci su vojna lica i civilna lica.

Članom 117. stav 1. propisano je da se prijem civilnih lica u službu u vojci vrši u okviru radnih mesta predviđenih za civilna lica u vojsci.

Prema članu 135. stav 1. istog zakona vojni dodatak pripada civilnom licu u vojsci zbog posebnih uslova pod kojima vrši službu u vojsci, a naročito zbog učešća na vojnim vežbama, logoravanjima, manevrima i uzbunama, rada dužeg od punog radnog vremena ( član 96.), vršenja službe dežurstva i drugih oblika u unutrašnjoj službi, vršenjem službe u svim uslovima kao i zbog drugih vanrednih situacija prouzrovanih potrebama borbene gotovosti.

Kako su ovi tužioci, bili zaposleni u tehničko-remontnom zavodu ... i upućeni tokom rata u jedinicu VP ..., boravili na terenu sve vreme intervencije NATO 1999.godine, (s obzirom na prirodu njihovog posla, gde su odlazili na lokacije, radi obavljanja svoje delatnosti a to je popravka naoružanja i vojne tehnike i opreme), nižestepeni sudovi su propustili da utvrde da li su bili mobilisani kao rezervisti ili su upućeni na teren u skladu sa odredbama Zakona o Vojsci Jugoslavije (redovan posao), da li su im isplaćene plate ili ratne dnevnice (vojni dodatak). Pravilnost primene materijalnog prava nižestepenih sudova se nije mogla ispitati zbog toga što nisu utvrđene sve odlučne činjenice zbog čega je u odnosu na ove tužioce nižestepene presude valjalo ukinuti i predmet vratiti prvostepenom sudu na ponovni postupak.

U ponovnom postupku prvostepeni sud će imati u vidu primedbe iz ovog rešenja i pošto utvrdi odlučne činjenice pravilnom primenom materijalnog prava doneti pravilnu i zakonitu odluku.

Na osnovu člana 416. stav 2. ZPP odlučeno je kao u izreci pod II .

Predsednik veća – sudija

Predrag Trifunović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić