Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužena je blagovremeno izjavila reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku (ZPP), Vrhovni kasacioni sud je našao da revizija tužene nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijom se posebno ne ukazuje na druge bitne povrede odredaba parničnog postupka koje su članom 407. stav 1. tačke 2. i 3. ZPP predviđene kao razlog za ovaj vanredni pravni lek.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je vlasnik parcele .../... KO ... površine 9ha 43a 01m2, nastale deobom parcele .../... (ukupne površine 20ha 49a 29m2). Predmetnu parcelu preseca put Zlatibor-..., izgrađen 90-ih godina prošlog veka, koji sa rigolom zauzima površinu od 34a 47m2. Pre izgradnje tog puta nije bio sproveden postupak za utvrđivanje opšteg interesa, eksproprijaciju zemljišta i određivanje pravične novčane naknade. Tržišna vrednost 1m2 zauzetog zemljišta, određena na osnovu podataka o izvršenom prometu tokom 2018. i 2019. godine, iznosi 2.800,00 dinara.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su u ovom sporu pravilno primenili materijalno pravo.

Pravo na imovinu zaštićeno je članom 1. Protokola 1. uz Konvenciju o ljudskim pravima i osnovnim slobodama i članom 58. stav 1. i 2. Ustava Republike Srbije. Označenim članom Evropske konvencije propisano je da svako fizičko i pravno lice ima pravo na neometano uživanje svoje imovine i da niko ne može biti lišen svoje imovine, osim u javnom interesu i pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava. Ustavnom odredbom zajemčeno je mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona, i propisano da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne.

Tužiocu je oduzeto pravo svojine na delu parcele .../... KO ... u površini od 34a 47m2 koji zauzima asfaltni put Zlatibor-.... Pre izgradnje ovog puta nije sproveden postupak propisan Zakonom o eksproprijaciji - utvrđen javni interes za izgradnju puta i doneto rešenje o eksproprijaciji zemljišta na osnovu kojeg bi vlasniku zemljišta bila određena pravična novčana naknada.

Zakonom o putevima („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 41/18 i 95/18) propisano je: da je put građevinski objekat namenjen za saobraćaj, odnosno utvrđena površina koju kao saobraćajnu površinu mogu da koriste svi ili određeni učesnici u saobraćaju, pod uslovima određenim tim Zakonom i drugim propisima (član 2. tačka 1); da je opštinski put javni put koji saobraćajno povezuje teritoriju opštine, odnosno grada, kao i teritoriju opštine, odnosno grada sa mrežom državnih puteva (član 2. tačka 6); da je rigola element puta za prihvatanje i kontrolisano vođenje površinskih voda koji obezbeđuje stabilnost kolovozne konstrukcije (član 2. tačka 23); da su opštinski putevi, ulice i nekategorisani putevi koji ne pripadaju državnim putevima I i II reda svojina jedinice lokalne samouprave na čijoj se teritoriji nalaze (član 3. stav 5).

Odredbom člana 10. stav 2. Zakona o javnoj svojini („Službeni glasnik Republike Srbije“, broj 72/11 ... 95/18) propisano je da se dobrima u opštoj upotrebi u javnoj svojini, u smislu tog zakona, smatraju one stvari koje su zbog svoje prirode namenjene korišćenju svih i koje su kao takve određene zakonom (javni putevi, javne pruge, most i tunel na javnom putu, pruzi ili ulici, trgovi, javni parkovi, granični prelazi i sl). Prema stavu 10. ove odredbe, dobra u opštoj upotrebi su u svojini Republike Srbije, izuzev puteva II reda koji su u svojini autonomne pokrajine na čijoj teritoriji se nalaze, kao i izuzev nekategorisanih puteva, opštinskih puteva i ulica (koje nisu deo autoputa ili državnog puta I i II reda), trgova i javnih površina koji su u svojini jedinice lokalne samouprave na čijoj teritoriji se nalaze.

U konkretnom slučaju, deo parcele .../... KO ... u vlasništvu tužioca zauzima opštinski put, kao javni put definisan članom 2. tačke 1. i 6. Zakona o putevima. Taj put je u javnoj svojini, u smislu člana 10. stav 2. Zakona o javnoj svojini, odnosno svojina je tužene jedinice lokalne samouprave u skladu sa članom 3. stav 5. Zakona o putevima i članom 10. stav 10. Zakona o javnoj svojini. Zbog toga je tužena kao titular prava javne svojine na javnom - opštinskom putu kojim je zauzet deo označene parcele i tužilac onemogućen da isti koristi i uživa, u obavezi da isplati novčanu naknadu u visini tržišne vrednosti tog zemljišta. Tržišna vrednost zemljišta određena je na osnovu podataka o izvršenim prometima kojima raspolaže poreska uprava.

Izjavljenom revizijom, po oceni Vrhovnog kasacionog suda, neosnovano se ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

U ovom slučaju radi se o tzv. „faktičkoj eksproprijaciji“ koja nastaje kada se na zemljištu grade putevi, infrastrukturni i drugi objekti u javnom interesu iako ne postoji rešenje o eksproprijaciji, odnosno izuzimanju zemljišta. U takvoj situaciji tužilac, kao vlasnik zemljišta koje mu je faktički oduzeto i koristi se kao dobro u opštoj upotrebi, ne može trpeti štetne posledice zato što nadležni organ nije sproveo upravni postupak i doneo rešenje o eksproprijaciji koje bi bilo osnov za određivanje naknade. Tužena je titular prava javne svojine na spornom zemljištu koje je faktički (bez pravnosnažnog rešenja o eksproprijaciji) pretvoreno u dobro u opštoj upotrebi - opštinski put, i zato je obveznik isplate naknade. U tom kontekstu, bez značaja su navodi revizije da tužena nije bila investitor niti je učestvovala u izgradnji puta, pa se ne može ni smatrati krajnjim korisnikom „faktičke eksproprijacije“. Isti značaj ima i navod revizije da je Miljana Aleksić - pravni prethodnik tužioca dala pismenu saglasnost da trasa turističkog puta Partizanske vode-Rudine-Sirogojno može preći preko parcela koje su u njenom vlasništvu. Ovaj navod, koji je tužena isticala tokom postupka, nižestepeni sudovi su pravilno cenili imajući u vidu da je izjava data od strane lica, koje u vreme kada je ista data nije bilo vlasnik tada postojeće parcele .../... KO .... .

O troškovima postupka odlučeno je pravilnom primenom člana 153. stav 1. i 154. ZPP.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Branislava Apostolović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić