Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Ispitujući pravilnost pobijane odluke u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. Zakona o parničnom postupku (,,Službeni glasnik RS“ broj 72/11, 55/14, 87/18 i 18/20), Vrhovni sud je utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Ukazivanje tužilje na bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP je neosnovano, jer u postupku pred nižestepenim sudovima nije došlo do propusta u primeni ili do pogrešne primene koje od odredaba ovog zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, u braku parničnih stranaka ...2019. godine rođena je mal. GG. Tužilja je po faktičkom prestanku bračne zajednice zasnovala novu vanbračnu zajednicu, zaposlena je kao ... i poseduje preduzetničku radnju, sa prosečnom zaradom od oko 120.000,00 dinara. Tuženi stanuje u porodičnoj kući u kojoj žive njegovi roditelji, kao i brat sa porodicom, ali su svi u zasebnim delovima kuće. Zaposlen je i ostvaruje mesečnu zaradu od oko 90.000,00 dinara. Mal. GG u prethodne dve godine naizmenično boravi kod svakog roditelja po sedam dana i ide u vrtić i kada boravi kod oca, odnosno kod majke. Rešenjem Osnovnog suda u Lazarevcu od 26.09.2021. godine, tužilji je produžena hitna mera privremene zabrane kontaktiranja i prilaska tuženom zbog procene rizika da će ista nastaviti sa vršenjem psihičkog i fizičkog nasilja prema suprugu izvršenog 24.09.2021. godine. OJT Lazarevac je protiv tuženog podnelo optužni predlog zbog postojanja osnovane sumnje da je izvršio krivično delo nasilje u porodici u odnosu na tužilju, koji postupak nije okončan.

Prema konačnom nalazu i mišljenju organa starateljstva oba roditelja poseduju odgovarajuće kapacitete za samostalno vršenje roditeljskog prava, ali da je majka roditelj koji je podobniji za samostalno vršenje roditeljskog prava. Prema nalazu i mišljenju komisije sudskih veštaka, oba roditelja poseduju kapacitete ličnosti koji ih čine podobnim roditeljima, ali je preporučeno da majka roditeljsko pravo realizuje kroz redovne lične kontakte sa detetom, a roditeljski kapaciteti oca su takvi da ga čine kompetentnim roditeljem da preuzme ulogu roditelja sa pravom samostalnog staratelja, odnosno da je otac roditelj koji treba da samostalno vrši roditeljsko pravo. Tuženi se u toku razdvajanja porodice u svemu ponašao u skladu sa interesima maloletnog deteta i štitio njegove interese. Tuženi je u odnosu na tužilju zrelija ličnost, a motivacija tužilje da samostalno vrši roditeljsko pravo usmerena je više na njen lični interes, a ne na interes deteta, jer zanemaruje parametre vlastitih propusta u roditeljskom funkcionisanju i zasniva svoje mišljenje da je podoban roditelj i da ima ekskluzivno pravo na to, minimizira ulogu oca i prikriva podatke koji ga definišu kao posvećenog i odgovornog roditelja. Tužilja je po prirodi ličnosti netolerantna, što je konstatovao i organ starateljstva u svojim izveštajima, jer ne prihvata odgovornost za poremećenu partnersku i roditeljsku komunikaciju, kao ni sa svojom primarnom porodicom. Nasuprot tome, otac pored svih potrebnih ličnih kapaciteta da samostalno vrši roditeljsko pravo, živi u zajednici života sa primarnom porodicom u kojoj je dete dobro adaptirano, koja je strukturisano organizovana u koju je dete uključeno i emotivno prihvaćeno. Mal.GG je komunikativna i napredna i u skladu sa svojim uzrastom je izrazila svoje mišljenje sa kojim roditeljem želi da živi, tako što se izjasnila da više voli da živi u dvorištu gde otac živi nego u parku, misleći na stan i kuću u kojoj roditelji borave.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su zaključili da je u najboljem interesu maloletnog deteta da bude povereno ocu na samostalno vršenje roditeljskog prava, uz uređen način održavanja ličnih odnosa sa majkom i obavezu majke da doprinosi izdržavanju mal. deteta mesečnim iznosom od 24.000,00 dinara.

Vrhovni sud nalazi da se revizijom tužilje neosnovano pobija drugostepena presuda zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Prema članu 3. stav 1. Konvencije o pravima deteta (Zakon o ratifikaciji konvencije Ujedinjenih nacija o pravima deteta „Službeni list SFRJ“ - Međunarodni ugovori broj 15/90 i „Službeni list SRJ“ – Međunarodni ugovori broj 4/96 i2/97) u svim aktivnostima koje se tiču dece od primarnog značaja su interesi deteta bez obzira na to da li ga sprovode javne ili privatne institucije za socijalnu zaštitu, sudovi, administrativni organi ili zakonodavna tela. Države članice se obavezuju da detetu obezbede takvu zaštitu i brigu koja je neophodna za njegovu dobrobit, uzimajući u obzir prava i obaveze njegovih roditelja, zakonitih staratelja ili drugih pojedinaca koji su pravno odgovorni za dete i preuzimaju u tom cilju sve potrebne zakonodavne i administrativne mere (stav 2.).

Ova obaveza preuzeta je članom 6. stav 1. Porodičnog zakona kojim je propisano da je svako dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta u svim aktivnostima koje se tiču deteta. U sporu za zaštitu prava deteta i u sporu za vršenje odnosno lišenje roditeljskog prava sud je uvek dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta (član 266. navedenog zakona) i pre nego što donese odluku o zaštiti prava deteta ili o vršenju odnosno lišenju roditeljskog prava sud je dužan da zatraži nalaz i stručno mišljenje od organa starateljstva, porodičnog savetovališta ili druge ustanove specijalizovane za posredovanje u porodičnim odnosima (član 270.).

Pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo i utvrdili najbolji interes maloletnog deteta odlučujući da otac samostalno vrši roditeljsko pravo, prihvatajući stručno mišljenje komisije sudskih veštaka, koje mišljenje je dato na osnovu aktuelne porodične situacije i porodičnih prilika parničnih stranaka. Suprotno navodima revizije, ovaj sud smatra da su prilikom donošenja odluke, nižestepeni sudovi pravilno procenili sve elemente najboljeg interesa maloletnog deteta, kao i sposobnost roditelja da zadovolje razvojne, vaspitne, emocionalne i obrazovne potrebe dece utvrđene u smislu članova 6. i 266. stav 1. Porodičnog zakona. Procena najboljeg interesa maloletne GG, utvrđena na osnovu nalaza i mišljenja komisije sudskih veštaka koji je ocenjen u sklopu ostalih izvedenih dokaza, ne dovodi se u sumnju navodima revizije o postojanju mišljenja organa starateljstva da se mal.dete poveri majci na samostalno vršenje roditeljskog prava, jer su isti dati na osnovu porodičnih prilika i procene roditeljskih kapaciteta tužilje u različitim vremenskim periodima. Naime, oba roditelja poseduju kapacitete za vršenje roditeljskog prava, ali je otac zrelija ličnost u odnosu na majku i za njega je interes mal.deteta primaran, dok je tužilja netolerantna i minimizira ulogu oca. Tuženi živi u zajednici sa primarnom porodicom u kojoj je dete dobro adaptirano i emotivno prihvaćeno. Mal.GG je komunikativna i napredna i u skladu sa svojim uzrastom je izrazila svoje mišljenje sa kojim roditeljem želi da živi, tako što se izjasnila da više voli da živi u dvorištu gde otac živi nego u parku, misleći na stan i kuću u kojoj roditelji borave.

Sledom navedenog, nisu osnovani navodi revizije kojima se ukazuje na sadržinu mišljenja komisije veštaka i predlog da se dete poveri majci na samostalno vršenje roditeljskog prava, s obzirom da su nižestepeni sudovi prilikom odlučivanja, mišljenje komisije veštaka da se mal. GG poveri ocu na samostalno vršenje roditeljskog prava, cenili u sklopu svih okolnosti konkretnog slučaja. Pored toga, sud kada je u pitanju najbolji interes deteta opredeljuju okolnosti koje se tiču uzrasta i pola deteta, potreba deteta, kao i sposobnost roditelja da zadovolji potrebe deteta, što su nižestepeni sudovi, a suprotno revizijskim navodima, na pravilan način cenili i za svoju odluku dali dovoljne i jasne razloge, koje u svemu prihvata i ovaj sud.

Revizijskim navodima se osporava nalaz i mišljenje komisije veštaka i posredno ili neposredno osporava činjenično stanje koje po mišljenju revidenta nije pravilno ili potpuno utvrđeno u sprovedenom postupku. Međutim, ovi navodi nisu osnovani, jer ne dovode u sumnju pravilnost pobijane presude u pogledu odluke o poveravanju maloletnog deteta, održavanju ličnih odnosa sa majkom i visini izdržavanja, kao ni pravilnu primenu materijalnog prava sadržanog u navedenim odredbama Porodičnog zakona.

Tužilja u reviziji ponavlja navode koji su isticani u žalbenom postupku, pozivajući se na odredbu člana 8. ZPP. Međutim, kako Vrhovni sud u postupku po reviziji ne ispituje pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja, imajući u vidu da je članom 407. stav 2. ZPP isključena revizija iz ovog razloga, osim u slučaju iz člana 403. stav 2. tog Zakona, što ovde nije slučaj, pa ovi navodi nisu obrazlagani.

Pravilna je i odluka nižestepenih sudova u pogledu uređenog održavanja ličnih odnosa mal. deteta sa majkom saglasno mišljenju komisije veštaka i predložen širi model viđanja tužilje sa mal.detetom i odluka o utvrđenoj obavezi izdržavanja mal.deteta od strane majke kao roditelja kome dete nije povereno.

Na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dragana Marinković,s.r.

Za tačnost otpravka

zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković