O b r a z l o ž e nj e

Viši sud u Nišu je doneo presudu 3P 244/2021 dana 01.11.2023. godine, ispravljenu rešenjem istog suda 3P 244/2021 od 20.12.2023. godine, kojom je u prvom stavu izreke delimično usvojio tužbeni zahtev tužilaca i obavezao tuženu VV iz ..., kao pravnog sledbenika pok. ĐĐ, bivšeg iz ..., da se iseli iz poslovnog prostora – poslovne prostorije broj 3, površine 40,64 m2, u merama i granicama širine 3,75 m i dužine 10,86 m, u prizemlju porodične stambene zgrade broj ..., u ulici ..., sada ulica ... broj ..., ulaz iz ... ulice, na kp br .../... KO ... – ... u ..., i poslovni prostor – poslovne prostorije broj 2, površine 42,40 m2, u merama i granicama širine 5,04 m, na prelomu kod ulaznih vrata širine 4,10 m, širine na fasadi prema ... ulici 2,55 m, dužine izlomljenog ulaznog dela u lokal 2 koja iznosi 2,11 m, dužine lokala sa unutrašnje strane 9,69 m, dužine prema fasadi ulice ... do preloma za ulaz 8,15 m, ulaz sa ugla ulice ... i ..., a koje prostorije su sada spojene u jednu prostoriju – jedan poslovni prostor, a bile su sastavni deo prizemlja predmetnog objekta u skladu sa izvršnom presudom Višeg suda u Nišu 1P 125/10 od 10.06.2011. godine, i da poslovni prostor – poslovnu prostoriju broj 2, površine 42,40 m2, u merama i granicama širine 5,04 m, na prelomu kod ulaznih vrata širine 4,10 m, širine na fasadi prema ... ulici 2,55 m, dužine izlomljenog ulaznog dela u lokal 2, koja iznosi 2,11 m, dužina lokala sa unutrašnje strane 9,60 m, dužine prema fasadi ulice ... do preloma za ulaz 8,15 m, ulaz sa ugla ulice ... i ..., ispražnjenu od lica i stvari preda tužiocu Republici Srbiji, Republička direkcija za imovinu RS, a poslovni prostor – poslovnu prostoriju broj 3, površine 40,64 m2, u merama i granicama širine 3,75 m i dužine 10,86 m, u prizemlju porodične stambene zgrade broj 1, u ulici Pobede, sada ulica ... broj ..., ulaz iz ... ulice, na kp. Br. .../... KO ... – ... u ... ispražnjenu od lica i stvari preda tužiocima AA i BB; u drugom stavu izreke odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca u odnosu na tuženu GG, PR trgovinska radnja „DD“ ..., radi iseljenja; u trećem stavu izreke, odbacio tužbu tužilaca u delu tužbenog zahteva prema trećim licima, kao nerazumljivu; u četvrtom stavu izreke obavezao tuženu VV iz ... da tužiocima naknadi troškove parničnog postupka u ukupnom iznosu od 637.050,00 dinara, i to Republici Srbiji, Republičkoj direkciji za imovinu RS iznos od 335.250,00 dinara i tužiocima AA i BB izinos od 301.800,00 dinara; u petom stavu izreke, obavezao tužioce da tuženoj GG, PR trgovinska radnja „DD“ ..., solidarno naknade troškove parničnog postupka u iznosu od 374.900,00 dinara.

Apelacioni sud u Nišu je presudom Gž 285/2024 od 16.10.2024. godine u prvom stavu izreke odbio kao neosnovanu žalbu tužene VV iz ... i potvrdio presudu Višeg suda u Nišu 3P 244/2021 od 01.11.2023. godine, ispravljenu rešenjem istog suda od 20.12.2023. godine, u prvom stavu izreke i u četvrtom stavu u delu odluke o troškovima postupka u odnosu na tužioce AA i BB, oboje iz ...; u drugom stavu izreke ukinuo odluku o troškovima postupka sadržanu u četvrtom stavu izreke prvostepene presude u odnosu na tužioca Republiku Srbiju i u tom delu predmet vratio prvostepenom sudu na ponovno suđenje; ukinuo u trećem stavu izreke dopunsku presudu Višeg suda u Nišu 3P 244/2021 od 13.05.2024. godine i u tom delu predmet vratio prvostepenom sudu na ponovno suđenje i u četvrtom stavu izreke odbacio žalbu tužilaca AA i BB izjavljenu protiv dopunske presude Višeg suda u Nišu 3P 244/2021 od 13.05.2024. godine, kao nedozvoljenu.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, blagovremenu i dozvoljenu reviziju je izjavila tužena VV, kojom presudu pobija u usvajajućem delu za tužbeni zahtev zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu po odredbama člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/2011 ... 10/2023) i zaključio da je revizija tužene osnovana.

Pravnosnažna presuda u usvajajućem delu u odnosu na tuženu VV doneta je bez bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Navodi revizije tiču se postupanja prvostepenog suda, koje bitne povrede odredaba parničnog postupka nisu dozvoljen revizijski razlog po odredbi člana 407. Zakona o parničnom postupku. Time što je prema izreci prvostepene presude, u prvom stavu, delimično usvojen tužbeni zahtev, a nije odlučeno o odbijanju dela tužbenog zahteva, nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka već je nastupila zakonska pretpostavka da je u tom delu tužba tužioca povučena, prema odredbi člana 356. stav 3. Zakona o parničnom postupku, u kom delu revident ne pobija pravilnost pretpostavljene sudske odluke.

Bitne povrede koje se ističu u reviziji a tiču se odredaba člana 374. stav 2. tačka 12. Zakona o parničnom postupku nisu zakonom predviđen revizijski razlog prema odredbama člana 407. Zakona o parničnom postupku. Pogrešno utvrđeno činjenično stanje, na koje se ukazuje u razlozima revizije, ne može se isticati kao dozvoljeni revizijski razlog u ovoj parnici, prema odredbi člana 407. stav 2. Zakona o parničnom postupku.

Prema činjeničnom stanju koga je utvrdio prvostepeni sud, na osnovu koga je doneta pravnosnažna presuda u drugom stepenu o usvajanju tužbenog zahteva, presudom Višeg suda u Nišu 1P 125/10 od 10.06.2011. godine utvrđeno je u odnosu na sada pok. ĐĐ, bivšeg iz ..., pravnog prethodnika tužene VV, čiji je ona jedini naslednik, da je Republika Srbija, Republička direkcija za imovinu vlasnik dve poslovne prostorije u ... u ulici ... ..., na katastarskoj parceli broj ... KO ... i da nema pravnu važnost uknjižba Opštinskog suda u Nišu u korist tog tuženog na tim poslovnim prostorijama. Deo tih nepokretnosti, od 41 m2 prethodnog poslovnog prostora Republika Srbija je prodala ugovorom od 05.05.2000. godine, privrednom društvu EE čiji je pravni sledbenik PD ŽŽ prodao ovde tužiocu AA ugovorom od 12.07.2019. godine, te je na osnovu tog ugovora sproveden upis u katastar nepokretnosti prava svojine tužioca AA i njegove supruge tužilje BB, kao titulara zajedničke svojine. Pre donošenja navedene presude, tužena je od sada pok. ĐĐ dobila nepokretnost - stambenu zgradu u ulici ... broj ..., na kp br .. KO ..., ugovorom o poklonu od 30.07.2008. godine, i na osnovu tog ugovora se upisala u javne knjige kao vlasnik nepokretnosti, pre donošenja navedene presude. Takođe pre donošenja navedene presude tužena je od tadašnjih poslovnih prostora pregrađivanjem dobila jedinstven poslovni prostor u prizemlju zgrade, površine 128 m2. U postupku izrade katastra nepokretnosti za KO ... – ..., formirane su nove parcele od stare kp br .../... KO ... i to parcela br. .../... KO ... – ... – zemljište pod zgradom od 128 m2, i dvorište od 0,3 m2, upisano na ime VV i iste kao vlasnika dela objekta broj 1, na kp br .../... . Promenom iz 2019. godine, na osnovu odluke drugostepenog organa RGZ Beograd, upisana je Republika Srbija na katastarskoj parceli broj .../... i na objektu broj .., na toj parceli i upisan je posebni deo broj 2, od 42 m2 i posebni deo broj 3 od 41 m2 u prizemlju na objektu broj 1, na ime Republike Srbije. Promenom iz 2019. godine, na osnovu ugovora od 12.07.2019. godine, na posebnom delu broj 3, od 41 m2 u prizemlju na objektu broj 1, upisani su tužioci AA i BB kao titulari zajedničke svojine. Po tužbi tužene Upravni sud je poništio rešenje RGZ Beograd iz 2019. godine, ali nije brisan upis izvršen u korist tužilaca. Još je utvrđeno da je poništeno rešenje o upisu u javne knjige samo u delu u kome je upisana površina predmetnih poslovnih delova, a ne i u pogledu vlasništva tužilaca. Prema stanju na licu mesta radi se o jedinstvenom objektu – lokalu u prizemlju na uglu ulica ... i ... . I prema nalazu i mišljenju veštaka građevinske struke radi se o jedinstvenom poslovnom prostoru. U rešenju o odobrenju za izgradnju iz 2004. godine, i idejnom projektu, u prizemlju objekta su prikazana tri lokala, broj 1, broj 2 i broj 3, sa posebnim ulazima sa ulica i u određenim gabaritima, prema kojima je lokal broj 3 površine 40,64 m2, pravougaonog oblika širine 3,75 m i dužine 10,86 m sa ulazom iz ... ulice, lokal broj 2 je izlomljenog trapezastog oblika širine 5,04 m na prelomu kod ulaznih vrata širina je 4,10 m, širina na fasadi prema ... ulici je 2,55 m, dužina izlomljenog ulaznog dela u lokal broj 2 je 2,11 m, dužina sa unutrašnje strane je 9,62 m i dužina prema fasadi ulice ... do preloma za ulaz je 8,15 m. Površina tog lokala je 42,40 m2 i ulaz je sa ulice ... i ... . Lokal broj 1 je trapezastog oblika, površine 13,24 m2 sa ulazom sa ulice ... . Zaključak je da je 2004. godine u prizemlju postojalo tri lokala, što je bilo u skladu sa idejnim projektom iz 2004. godine, a da u novoprojektovanom rešenju osnove prizemlja nije prikazan jedinstven prostor kako je na licu mesta, te su svi izvedeni radovi u unutrašnjosti prizemlja objekta, odnosno pretvaranje tri poslovna prostora u jedan poslovni prostor izvedeni bez potrebne tehničke dokumentacije i građevinske dozvole. U vreme izdavanja odobrenja za izgradnju od 08.10.2004. godine, postojala su tri lokala sa zasebnim ulazima sa ulica, stim da je do spajanja poslovnih prostorija, sa dodavanjem treće poslovne prostorije od 13,24 m2 dvema poslovnim prostorijama, došlo u periodu nakon 2004. godine, bez potrebne građevinske dozvole i projekta. Pri tom, presuda Višeg suda u Nišu 1P 125/10 od 10.06.2011. godine, doneta je u postupku nakon preciziranog tužbenog zahteva od 30.09.2004. godine kada su postojale tri poslovne prostorije, dve su bile predmet nacionalizacije, a treća prostorija je pridodata tokom perioda do 2004. godine i ta, treća poslovna prostorija od 13,24 m2 nije predmet navedene presude. U vreme presuđenja 2011. godine, lokali na licu mesta višu nisu postojali.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su usvojili tužbeni zahtev tužilaca da se obaveže tužena VV da se iseli iz poslovnog prostora – poslovnih prostorija broj 3 i broj 2 u prizemlju stambene zgrade broj 1, sagrađene na parceli broj .../... KO ... – ... i da poslovnu prostoriju broj 2, preda ispražnjenu od lica i stvari tužiocu Republici Srbiji, Republičkoj direkciji za imovinu Republike Srbije, a poslovnu prostoriju broj 3 da preda tužiocima AA i BB. Odluka je zasnovana na odredbi člana 37. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, na temelju zaključka da su tužioci dokazali pravo svojine na poslovnim prostorijama i činjenicu da se prostorije nalaze u faktičkoj vlasti tužene.

Vrhovni sud nalazi da osnovano tužena u reviziji osporava pravilnost primene materijalnog prava od strane nižestepenih sudova. Prema utvrđenom činjeničnom stanju, u naravi ne postoje zasebni poslovni prostori broj 2 i broj 3 u prizemlju stambene zgrade sagrađene na parceli broj .../... u KO ... – ..., već postoji jedan, jedinstven poslovni prostor na prizemlju zgrade površine 128 m2. Ne postoje ni odvojeni ulazi u takve, posebne prostorije, kako je navedeno u izreci pravnosnažne presude, već u naravi postoji jedan ulaz u jedinstvenu prostoriju površine 128 m2. Izrekom pravnosnažne presude tužena je obavezana na predaju dva poslovna prostora - poslovne prostorije broj 2, površine 42,40 m2, i broj 3 – površine 40,64 m2, u određenim merama, ali protivno sadržini izreke bez određenih granica u jedinstvenom prostoru od 128 m2 koji u naravi postoji. Tužioci aktivnu legitimaciju zasnivaju na upisu svog prava svojine na objektu broj 2 – Republike Srbije i na objektu broj 3, tužilaca AA i BB. Međutim, utvrđeno je i da je upis zasnovan na rešenju Republičkog geodetskog zavoda koje je poništeno u odnosu na površine posebnih delova. Kod takvog stanja stvari ne proizilazi da su tužioci dokazali da su vlasnici bilo prema stanju upisa u katastru, bilo prema stanju u prirodi, određenih poslovnih prostora, broj 2 i broj 3, sa određenim površinama i u određenim granicama u okviru postojećeg jednog jedinstvenog poslovnog prostora koji je veće površine od zbira površine dva poslovna prostora na koje se odnosi tužbeni zahtev. Takođe, prema stanju u spisima predmeta i utvrđenom činjeničnom stanju, proizilazi da su poslovni prostori broj 2 i broj 3 u izreci pravnosnažne presude određeni prema projektu iz 2004. godine, a utvrđeno je da je tužena od tri poslovna prostora izvođenjem radova bez građevinske dozvole i odgovarajućeg projekta u prirodi napravila jedan poslovni prostor, dakle, drugačije od idejnog projekta iz 2004. godine.

Prema takvom zaključku proizilazi da je tužena obavezana na iselenje i predaju tužiocima nepokretnosti koje ne postoje, za šta tužena u reviziji osnovano ukazuje da nema utemeljenja u pravilnoj primeni materijalnog prava, pa ni u odredbama člana 37. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa na koje se sudovi pozivaju. Kad ne postoji stvar, nepokretnost kao poseban deo zgrade, tužbeni zahtev usmeren na predaju takve nepokretnosti ne može biti osnovan.

To je razlog zbog koga je revizijski sud usvojio reviziju tužene i preinačio drugostepenu i prvostepenu presudu tako što je odbio tužbeni zahtev da se tužena obaveže da se iseli iz tako opisanih nepokretnosti i da ih preda u posed tužiocima.

Odluka je doneta na osnovu odredbe člana 416. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Odluka o troškovima celog postupka po tužbi tužilaca AA i BB protiv tužene VV je doneta na osnovu odredbe člana 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku, tako što su tužioci obavezani da tuženoj solidarno naknade troškove celog postupka i to za sastav odgovora na tužbu 33.750,00 dinara i jednog obrazloženog podneska 33.750,00 dinara, za pristup na 7 održanih ročišta po 38.250,00 dinara i za pristup na 4 neodržana ročišta po 21.375,00 dinara, ukupno 410.750,00 dinara, prema određenom zahtevu tužene u skladu sa odredbom člana 163. stav 2. ZPP, primenom odredaba člana 153. ZPP i Tarife o nagradama i naknadama troškova za rad advokata.

Predsednik veća-sudija

Tatjana Miljuš, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković