Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u javnoj evidenciji nepokretnosti upisan kao nosilac prava korišćenja na parceli broj .. od 191 m2 u KO Novi Sad 1. Parcela se nalazi u Novom Sadu, a prema planskim dokumentima prostire se u severnom delu grada duž puteva M-7 i E-75, u okviru prostora za poslovanje na ulaznim pravcima između Temerinske ulice, puta Šajkaškog odreda i Kanala Dunav – Tisa – Dunav u Novom Sadu i u celosti je namenjena za javnu saobraćajnu površinu – regulaciju ... ulice. Koristi se kao javna i saobraćajna površina – biciklistička pešačka staza i zeleni pojas koji je zarastao. Na parceli nije izgrađena elektroenergetska mreža, niti kroz nju prolaze legalna vodovodna i kanalizaciona mreža. U katastru se vodi kao njiva prve klase u državnoj svojini Republike Srbije. Tužilac je kupio parcelu broj .. površine 20 a 12 m2 pre 25-26 godina. Na njegov zahtev u Katastru nepokretnosti je 2005. godine izvršena deoba parcele i tako formirana sporna parcela od 191m2, na kojoj je on upisan sa pravom korišćenja. Tržišna vrednost građevinskog zemljišta na lokalitetu gde se parcela nalazi je 74.697,09 dinara za 1 m2, što za ukupnu površinu predstavlja 14.267.144,20 dinara.

Sa polazištem na ovako utvrđene činjenice, nižestepeni sudovi nalaze da je parcela faktičkim privođenjem javnoj nameni postala dobro u opštoj upotrebi – javnoj svojini tuženog Grada po odredbama člana 10. stavova 2. i 7. Zakona o javnoj svojini. Postupak eksproprijacije zemljišta nije sproveden, pa pošto je ono faktički privedeno planiranoj nameni, tužbeni zahtev je osnovan u smislu odredbi člana 58. Ustava Republike Srbije, članova 83. i 88. Zakona o planiranju i izgradnji, kao i člana 119. stav 3. Zakona o putevima.

Po stanovištu Vrhovnog suda, zbog pogrešne primene materijalnog prava prvostepeni sud je propustio da utvrdi sve bitne činjenice od značaja za odluku o tužbenom zahtevu za novčanu isplatu i utvrđenje javne svojine lokalne samouprave na zemljištu koje se faktički koristi kao javni put.

Prema članu 10. Zakona o javnoj svojini („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 94/24), dobrima u opštoj upotrebi u javnoj svojini, u smislu ovog zakona, smatraju se one stvari koje su zbog svoje prirode namenjene korišćenju svih i koje su kao takve određene zakonom (javni putevi, javne pruge, most i tunel na javnom putu, pruzi ili ulici, ulice, trgovi, javni parkovi, granični prelazi i dr) (stav 2.); dobra u opštoj upotrebi su u svojini Republike Srbije, izuzev državnih puteva II reda, koji su u svojini autonomne pokrajine na čijoj se teritoriji nalaze, kao i izuzev nekategorisanih puteva, opštinskih puteva i ulica (koji nisu deo autoputa ili državnog puta I i II reda) i trgova i javnih parkova, koji su u svojini jedinica lokalne samouprave na čijoj teritoriji se nalaze (stav 10.).

Prema Zakonu o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“ br. 72/09 ... 62/23), građevinsko zemljište može biti izgrađeno i neizgrađeno (član 90. stav 1.); izgrađeno građevinsko zemljište je zemljište na kome su izgrađeni objekti namenjeni za trajnu upotrebu, u skladu sa zakonom ( član 90. stav 2.); neizgrađeno građevinsko zemljište je zemljište na kome nisu izgrađeni objekti, na kome su izgrađeni objekti bez građevinske dozvole i privremeni objekti (član 90. stav 3.); pravo korišćenja na građevinskom zemljištu, pretvara se u pravo svojine, bez naknade (član 102. stav 1.); pravo svojine iz stava 1. ovog člana stiče se danom stupanja na snagu ovog zakona, a upis prava svojine vrši organ nadležan za poslove državnog premera i katastra, po službenoj dužnosti (član 102. stav 2.); pravo svojine na katastarskoj parceli upisuje se u korist lica koje je upisano kao vlasnik objekta, odnosno objekta koji se nalazi na toj parceli, odnosno lica koje je upisano kao nosilac prava korišćenja na katastarskoj parceli na neizgrađenom građevinskom zemljištu (član 102. stav 3.).

Zakonom o putevima („Službeni glasnik RS“ br. 41/18 ... 92/23), propisano je da je javni put put koji ispunjava propisane kriterijume za kategorizaciju od strane nadležnog organa i koji je nadležni organ proglasio kao takav (član 2. tačka 2.); da javni put obuhvata, osim trupa, putne objekte, saobraćajne priključke, putno zemljište, trotoare, pešačke i biciklističke staze u putnom zemljištu, funkcionalne sadržaje puta (član 4. stav 1.); da se prema značaju saobraćajnog povezivanja javni putevi dele na: 1) državne puteve I reda ( koji saobraćajno povezuju teritoriju države sa mrežom evropskih puteva, odnosno deo su mreže evropskih puteva, teritoriju države sa teritorijom susednih država, celokupnu teritoriju države, kao i privredno značajna naselja na teritoriji države) i državne puteve II reda (saobraćajno povezuju područja dva ili više upravna okruga ili područje upravnog okruga, kao i pogranična područja i granične prelaze sa mrežom državnih puteva); 2) opštinske puteve (saobraćajno povezuju teritoriju opština, teritoriju opštine, odnosno grada, kao i teritoriju opštine, odnosno grada sa mrežom državnih puteva); 3) ulice (saobraćajno povezuju delove naselja) (član 5. stav 1.); Vlada propisuje kriterijume za kategorizaciju javnih puteva (član 5. stav 2); Vlada donosi akt o kategorizaciji državnih puteva na osnovu kriterijuma iz stava 2. ovog člana (član 5. stav 3.):

Iz dosadašnjeg činjeničnog utvrđenja proizilazi da je tužilac na osnovu teretnog pravnog posla stekao u svojinu parcelu broj .. površine 20 a 12 m2, a da je sporna parcela nastala deobom na njegov zahtev 2005. godine i da se od tog vremena vodi kao svojina Republike Srbije, sa upisanim pravom korišćenja tužioca. Parcela je po upisu u katastru njiva 1. klase. Iz sadržine planskih dokumenata sledi da se nalazi u prostoru za poslovanje na ulaznim pravcima između Temerinske ulice, puta Šajkaškog odreda i Kanala Dunav – Tisa – Dunav u Novom Sadu i da je namenjena regulaciji Ulice ..., ali nije razjašnjeno kako se kategorizuje javni put u čiji sastav je ušla po planskoj dokumentaciji. Osnovano se revizijom ukazuje da nije razjašnjena činjenica da li je sporna parcela, kao deo veće parcele, nakon kupoprodaje bila u faktičkoj vlasti tužioca, odnosno kada je i na osnovu kojih faktičkih radnji tužilac deposediran ove parcele i ona postala dobro u opštoj upotrebi. Ostalo je nerazjašnjeno i da li su, s obzirom na vrstu zemljišta i način korišćenja, ispunjeni uslovi za konverziju prava korišćenja tužioca u pravo svojine, te iz kojih razloga u Katastru nepokretnosti ova promena nije evidentirana.

Pošto u ponovljenom postupku razjasni bitne činjenice na koje je ukazano, prvostepeni sud će biti u prilici da izvede zaključak da li je tužilac aktima tuženog Grada lišen prava svojine, odnosno ograničen u pravu svojine, kao i da li s obzirom na planske akte i faktički način korišćenja parcela predstavlja javnu svojinu tuženog Grada Novog Sada. Ove činjenice opredeljuju materijalnopravni odnos stranka, odnosno postojanje aktivne legitimacije tužioca i pasivne legitimacije tuženog u ovom sporu.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 416. stav 2. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Jelica Bojanić Kerkez,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković