Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Mirjane Andrijašević, predsednika veća, Ivane Rađenović i Vladislave Milićević, članova veća, u predmetu predlagača AA iz ..., čiji je punomoćnik Predrag Savić, advokat iz ..., protiv protivnika predlagača Grada Beograda, koga zastupa Gradsko pravobranilaštvo Grada Beograda, i krajnjeg korisnika Direkcije za građevinsko zemljište i izgradnju Grada Beograda JP, Beograd, koju zastupa Gradsko pravobranilaštvo Grada Beograda, radi naknade za eksproprisano zemljište, odlučujući o reviziji protivnika predlagača i krajnjeg korisnika izjavljenoj protiv rešenja Višeg suda u Beogradu Gž 21902/20 od 06.04.2023. godine, u sednici održanoj dana 07.11.2024. godine, doneo je

R E Š E NJ E

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija protivnika predlagača i krajnjeg korisnika izjavljena protiv rešenja Višeg suda u Beogradu Gž 21902/20 od 06.04.2023. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Rešenjem Prvog osnovnog suda u Beogradu R1 338/18 od 07.10.2019. godine, stavom prvim izreke, određena je naknada za eksproprisano zemljište na kat. parcelama: .. površine 3617 m2, .. površine 1127 m2 i .. površine 2218 m2, upisanih u Listu nepokretnosti .. KO ... i obavezan korisnik eksproprijacije Direkcija za građevinsko zemljište i izgradnju JP Beograd da predlagaču, na ime naknade za navedeno eksproprisano zemljište, isplati iznos od 51.574.496,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana donošenja odluke. Stavom drugim izreke, obavezan je krajnji korisnik da predlagaču isplati na ime troškova parničnog postupka iznos od 705.000,00 dinara.

Rešenjem Višeg suda u Beogradu Gž 21902/20 od 06.04.2023. godine, stavom prvim izreke, odbijene su kao neosnovane žalbe protivnika predlagača i krajnjeg korisnika i potvrđeno prvostepeno rešenje. Stavom drugim izreke, odbijeni su zahtevi predlagača i protivnika predlagača za naknadu troškova drugostepenog postupka kao neosnovani.

Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu, protivnik predlagača i krajnji korisnik su blagovremeno izjavili reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao drugostepeno rešenje primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku - ZPP („Službeni glasnik RS“ br 72/11 ... 10/23 – drugi zakon) u vezi sa članom 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku – ZVP (Službeni glasnik SRS, br. 25/82 i 48/88 i „Službeni glasnik RS“, br. 46/95 ... 109/15 – dr. zakon) i utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, rešenjem Odeljenja za imovinskopravne poslove Gradske opštine Palilula u Beogradu br. 465-50/2012 – I – 3 od 26.10.2012. godine (pravnosnažno dana 30.11.2012. godine) eksproprisane su u potpunosti kat. parcele: .., .. i .., upisane u List nepokretnosti .., KO ..., vlasništvo sada pok. BB, čiji je zakonski naslednik ovde predlagač AA i prenete u javnu svojinu protivnika predlagača Grada Beograda, a za potrebe krajnjeg korisnika Direkcije za građevinsko zemljište i izgradnju JP Beograd, radi izgradnje saobraćajnice Severna tangenta od saobraćajnice T-6 do Pančevačkog puta – Sektor 2 „Deonica od zrenjaninskog puta – M 24.1 do Pančevačkog puta – M1.9.“, na osnovu Plana detaljne regulacije i rešenja Vlade Republike Srbije 05. br. 465-7835/2011 od 20.10.2011. godine o utvrđivanju javnog interesa za eksproprijaciju. Prema zapisniku sa usmene i javne rasprave u predmetu br. 465-419/2012-I-3 održanoj u Odeljenju za imovinsko-pravne poslove Gradske opštine Palilula u Beogradu dana 26.12.2012. godine, u postupku sporazumnog utvrđivanja naknade za ekspropridanu nepokretnost, između predlagača i krajnjeg korisnika nije postignut sporazum o naknadi za eksproprisano zemljište. Rešenjem Prvog osnovnog suda u Beogradu O 23039/10 od 19.07.2011. godine, za naslednika iza pok. BB oglašen je njegov sin VV. Rešenjem istog suda O 7182/12 od 26.07.2012. godine, za naslednika iza pok. VV oglašene su njegova supruga AA, ovde predlagač, i ćerka GG, pri čemu je predlagač nasledila predmetne parcele. Prema proceni Poreske uprave – filijala Palilula br. 413.056.2054/12 od 24.09.2012. godine (uključujući i iskaz ovlašćenog lica PU filijala Palilula datog na ročištu održanom 07.10.2019. godine) tržišna vrednost navedenih nepokretnosti iznosi 320,00 dinara/m2. Veštačenjem preko veštaka građevinske struke od 01.06.2015. godine, sa dopunom od 07.09.2015. godine, uz izjašnjenje veštaka na ročištu od 07.10.2019. godine, utvrđeno je da predmetne nepokretnosti, shodno planskom aktu Ministarstva poljoprivrede i šumarstva br. 011-00-000144/2006-06 od 15.11.2006. godine, predstavljaju poljoprivredno zemljište, koje ima tržišnu vrednost od 7.408.00 dinara/m2.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odredio naknadu za eksproprisano zemljište na predmetnim kat. parcelama u iznosu od 51.574.496,00 dinara i obavezao korisnika eksproprijacije da predlagaču isplati navedeni iznos, sa zakonskom zateznom kamatom od dana donošenja odluke, s pozivom na odredbe članova 41. stav 2. i 42. Zakona o eksproprijaciji i člana 132. Zakona o vanparničnom postupku, zasnivajući odluku o visini naknade na nalazu i mišljenju veštaka građevinske struke (7.408.00 dinara/m2), dok procenu poreske uprave nije prihvatio jer je izvršena bez izlaska na teren i bez upoređivanja sa izvršenim prometom za druge katastarske parcele u neposrednoj blizini iste namene kako bi se došlo do njihove realne tržišne vrednosti.

Drugostepeni sud je prihvatio ovako date razloge prvostepenog suda, osim u pogledu toga da se radi o poljoprivrednom zemljištu. Prema stavu drugostepenog suda, u konkretnom slučaju radi se o građevinskom zemljištu zbog toga što je prema planskom aktu Ministarstva poljoprivrede i šumarstva 011-00-00144/2006-6 od 05.11.2006. godine predmetno zemljište proglašeno za gradsko građevinsko zemljište, te se samim tim isto ne može voditi kao poljoprivredno.

Vrhovni sud nalazi da su nižestepeni sudovi pravilnom primenom materijalnog prava odlučili o naknadi za eksproprisano zemljište predlagača.

Odredbom člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“ br 53/95 ... 106/2016 – autentično tumačenje), propisano je da se naknada za eksproprisano poljoprivredno i građevinsko zemljište određuje u novcu prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano, a stavom 2. istog člana da procenu tržišne cene iz stava jedan ovog člana vrši organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima.

Iz navedenog proizlazi da se visina naknade za eksproprisano poljoprivredno i građevinsko zemljište utvrđuje prema tržišnoj vrednosti oduzetog zemljišta koju, između ostalog, određuje i karakter tog zemljišta, kvalitet, klasa, mesto nalaženja, udaljenost odnosno blizina naseljenog mesta i asfaltnog puta, postojanje i udaljenost infrastrukturne instalacije i drugih korektivnih faktora, koji utiču na tržišnu vrednost nepokretnosti. Vrednost nepokretnosti određuje se prema tržišnoj ceni u vreme utvrđivanja visine naknade, odnosno u vreme donošenja odluke o naknadi. Procenu tržišne cene daje nadležni organ za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na promet nepokretnosti, odnosno poreska uprava. Međutim, kada se visina tržišne naknade utvrđuje u vanparničnom postupku ne može se uskratiti izvođenje drugih dokaza predviđenih zakonom, niti ocena dokaza na osnovu kojih bi se razjasnili svi relevatni parametri i korektivni faktori koji su opredeljujući za tržišnu vrednost nepokretnosti (odluka Ustavnog suda Už 5686/11 od 28.02.2013. godine). Osim toga, u konkretno slučaju, predmetno zemljište je eksproprisano u korist protivnika predlagača za potrebe korisnika eksproprijacije, radi izgradnje saobraćajnice „Severna tangenta“ , na osnovu Plana detaljne regulacije i rešenja Vlade Republike Srbije od 20.10.2011. godine o utvrđivanju javnog interesa za eksproprijaciju, te su ušle u sastav građevinske parcele („S23“) pre izvršene eksproprijacije.

Na osnovu iznetog, Vrhovni sud nalazi da je nižestepenim odlukama pravilno utvrđena naknada za eksproprisane nepokretnosti, prema parametrima navedenim u nalazu i mišljenju veštaka, te da na ovako utvrđenu naknadu predlagaču pripada i zakonska zatezna kamata od donošenja odluke po odredbama člana 277. Zakona o obligacionim odnosima.

Pravilna je i odluka o troškovima postupka, jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 154. Zakona o parničnom postupku, u vezi odredbe člana 139. Zakona o vanparničnom postupku.

Ostalim navodima revizije ponavljaju se navodi isticani u žalbama protivnika predlagača i krajnjeg korisnika koji su bili predmet pravilne ocene od strane drugostepenog suda.

Zato je odlučeno kao u izreci na osnovu odredbe člana 414. stav 1., u vezi člana 420. stav 6. ZPP.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković