Protiv pravosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, pobijajući je u preinačenom delu (stav drugi izreke), zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/2011….10/2023, u daljem tekstu: ZPP), Vrhovni sud je ocenio da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je u radnom odnosu kod tuženog na neodređeno vreme po osnovu Ugovora o radu od 11.02.2009. godine. Odredbom člana 2. Aneksa br. 1 Ugovora o radu od 15.04.2009. godine, izmenjena je odredba tačke 14 ugovora o radu tako što je ugovoreno da osnovnu zaradu zaposlenog čini proizvod osnovne zarade za najjednostavniji posao pri prosečnom mesečnom fondu časova od 174 časa i koeficijenta posla 3,8 i dodat je stav drugi prema kom se novčani iznos osnovne zarade za puno radno vreme i standardni učinak utvrđuje u bruto iznosu od 72.554,98 dinara. U utuženom periodu kod tuženog se primenjivao Poseban kolektivni ugovor za delatnost putne privrede („Službeni glasnik RS“ br. 3/15). Ocenom nalaza i mišljenja veštaka tuženi je u utuženom periodu vršio obračun i isplaćivao zaradu primenom koeficijenta 3,8 i cene za najjednostavniji rad koju je određivao poslodavac kako je to predviđeno ugovorom o radu, da su isplaćeni iznosi neto mesečnih zarada bili viši u odnosu na propisanu neto minimalnu zaradu u RS, da tuženi prilikom obračuna zarade tužioca nije primenjivao cenu rada propisanu Posebnim kolektivnim ugovorom za delatnost putne privrede RS (cena rada u visini minimalne cene rada utvrđene Odlukom socijalno-ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije) te da je primenom cene rada iz Posebnog kolektivnog ugovora za delatnost putne privrede utvrđena neisplaćena razlika u ukupnom iznosu od 433.277,85 dinara za utuženi period od 01.02.2015. godine do 26.11.2016. godine.

Na ovako utvrđeno činjenično stanje, prvostepeni sud je primenio materijalno pravo iz odredbi čl. 8, 33. stav 1. tačka 10, 104. stav 1, 107. stav 4. i 118. stav 1. tačka 5. Zakona o radu i čl. 30. 32, 33. i 34 PKU za delatnost putne privrede i ocenio da je tužbeni zahtev osnovan, jer je tuženi u spornom periodu isplatu zarade tužiocu vršio određivanjem manje cene rada od cene koja bi mu pripala prema PKU za delatnost putne privrede, pa su samim tim isplate koje zavise od osnovne zarade vršene u manjim iznosima.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu i odbio tužbeni zahtev, nalazeći da cena rada koju primenjuje poslodavac prilikom obračuna zarade može biti niža od one koju određuje Socijalno-ekonomski savet, ali da iznos zarade koji se isplaćuje zaposlenom ne sme biti niži od minimalne zarade. S obzirom da je tužiocu u spornom periodu obračunavana i isplaćivana zarada u skladu sa ugovorom o radu i da je tako isplaćena zarada bila veća od minimalne zarade, taj sud zaključuje da tužiočevo potraživanje nije osnovano. Tužilac nema pravo na traženu razliku zarade obračunatu kombinovanjem parametra — cene rada iz PKU i koeficijenta iz ugovora o radu.

Vrhovni sud smatra da je stanovište drugostepenog suda zasnovano na pravilnoj primeni materijalnog prava. 

Članom 104. stav 1. Zakona o radu propisano je da zaposleni ima pravo na odgovarajuću zaradu, koja se utvrđuje u skladu sa zakonom, opštim aktom i ugovorom o radu.

Prema članu 111. stav 1. Zakona o radu zaposleni ima pravo na minimalnu zaradu za standardni učinak i vreme provedeno na radu, a minimalna zarada se određuje na osnovu minimalne cene rada utvrđene u skladu sa ovim zakonom, vremena provedenog na radu i poreza i doprinosa koji se plaćaju iz zarade. (stav 2.)

Odredbom člana 112. istog zakona, pored ostalog propisano je: da se minimalna cena rada utvrđuje odlukom Socijalno-ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije (stav 1) i da se pri utvrđivanju minimalne cene rada polazi naročito od egzistencijalnih i socijalnih potreba zaposlenog i njegove porodice izraženih kroz vrednost minimalne potrošačke korpe, kretanja stope zaposlenosti na tržištu rada, stope rasta bruto domaćeg proizvoda, kretanja potrošačkih cena, produktivnosti i prosečne zarade u Republici (stav 3).

Posebnim kolektivnim ugovorom za delatnost putne privrede članom 33. ugovoreno je: da su elementi osnovne zarade zaposlenog cena rada i koeficijent posla koji zaposleni obavlja (stav 1.); da se cena rada ugovara u visini minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta osnovanog za teritoriju Republike Srbije, odnosno Vlade Republike Srbije u skladu sa zakonom (stav 2.); kao i da se opis poslova iz pravilnika o organizaciji i sistematizaciji poslova vrednuje kroz koeficijente poslova koji se utvrđuju opštim aktom kod poslodavca u skladu sa Kolektivnim ugovorom. Prema članu 34. istog kolektivnog ugovora osnovna zarada se dobija množenjem koeficijenta posla koji zaposleni obavlja i iznosa osnovne zarade za najjednostavniji posao (cene rada) kod poslodavca (stav 1.), a koeficijent posla koji zaposleni obavlja zavisi od vrste i stepena stručne spreme, složenosti i odgovornosti, uslova rada i drugih posebnih uslova (stav 2.). Stavom 3. ovog člana ugovoreno je da se koeficijenti za karakteristične poslove određuju po grupama poslova.

Zakon o radu garantuje pravo zaposlenog na minimalnu zaradu, a minimalna zarada se određuje na osnovu minimalne cene rada koja se utvrđuje odlukom Socijalno- ekonomskog saveta. Iznos koji poslodavac isplati zaposlenom na ime zarade ne sme biti niži od minimalne zarade, ali ugovorena cena rada može biti niža od minimalne cene rada koju određuje Socijalno-ekonomski savet.

U spornom periodu tužiocu je obračunavana i isplaćivana zarada u skladu sa ugovorom o radu i tako isplaćena zarada bila je veća od minimalne zarade i zarade obračunate na način na koji to propisuje PKU za delatnost putne privrede, množenjem koeficijenta posla koji tužilac obavlja od 3,8 koji je određen tužiocu ugovorom o radu i nije menjan, a koji je viši nego što propisuje PKU i cene rada u visini minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta. Kod navedenog, bez značaja je okolnost da je prilikom obračuna zarade tuženi koristio cenu rada koja je manja od minimalne cene rada utvrđene odlukom Socijalno ekonomskog saveta, propisana navedenim PKU, a imajući u vidu i da je tužiocu visina osnovne zarade određena ugovorom o radu u smislu člana 33. stav 1. tačka 10. Zakona o radu, a da vezanost zarade za visinu minimalne cene rada po radnom času nije ugovorena.

Suprotno navodima revizije, pravilno je stanovište drugostepenog suda da tužilac nema pravo na traženu razliku zarade obračunatu kombinovanjem parametra — cene rada iz PKU i koeficijenta posla od 3,8 sadržanog u ugovoru o radu, jer mu ovaj koeficijent ne pripada prema navedenom Posebnom kolektivnom ugovoru za poslove koje je obavljao u utuženom periodu, shodno stručnoj spremi, složenosti i odgovornosti. Radno mesto tužioca spada u grupu poslova za koju je propisan koeficijent od 1,5 do 2,40, pri čemu je drugostepeni sud pravilno zaključio da tužilac nije dokazao da bi, saglasno merilima određenim navedenim Posebnim koletivnim ugovorom, imao pravo na bilo koji koeficijent veći od koeficijenta 3,8.

Suprotno revizijskim navodima, u postupku je utvrđeno da je tužiocu u spornom periodu isplaćivana ugovorena zarada koja je bila viša od minimalne zarade propisane odredbom člana 111. Zakona o radu i zarade obračunate primenom odredbi članova 33. i 34 PKU, pa se revizijom neosnovano ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Prilikom donošenja odluke, ovaj sud je cenio ostale revizijske navode, ali je zaključio da isti nisu od uticaja na drugačiju odluku, jer je drugostepena presuda doneta pravilnom primenom materijalnog prava.

Na osnovu iznetog, primenom člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Tuženom ne pripada pravo na naknadu troškova revizijskog postupka, jer sastav odgovora na reviziju nije bila nužna radnja za odlučivanje u revizijskom postupku, pa je primenom člana 165. ZPP odlučeno kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković