Republika Srbija
VRHOVNI SUD
Rev2 3257/2023
19.11.2025. godina
Beograd

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Branke Dražić, predsednika veća, Marine Milanović, Vesne Mastilović, Ivane Rađenović i Vladislave Milićević, članova veća, u parnici tužilja AA iz ..., BB iz ..., VV iz ..., GG iz ... i DD iz ..., čiji je zajednički punomoćnik Dragan Blagojević, advokat iz ..., protiv tuženih Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije sa sedištem u Beogradu, čiji je punomoćnik Marija Ivanović, advokat iz ... i Republike Srbije, koju zastupa Državno pravobranilaštvo, radi isplate, odlučujući o revizijama tužilja i tužene Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije, izjavljenim protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3688/22 od 18.11.2022. godine i dopunskog rešenja istog suda pod istim brojem od 03.02.2023. godine, u sednici održanoj 19.11.2025. godine, doneo je

R E Š E NJ E

USVAJA SE revizija tužene Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije, pa se presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3688/22 od 18.11.2022. godine UKIDA u stavovima prvom, trećem i četvrtom izreke i predmet vraća Apelacionom sudu u Beogradu na ponovno suđenje.

DOZVOLJAVA SE odlučivanje o reviziji tužilja izjavljenoj protiv stava drugog izreke presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3688/22 od 18.11.2022. godine i dopunskog rešenja istog suda Gž1 3688/22 od 03.02.2023. godine kao izuzetno dozvoljenoj.

UKIDAJU SE presuda Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3688/22 od 18.11.2022. godine, u stavu drugom izreke, dopunsko rešenje istog suda Gž1 3688/22 od 03.02.2023. godine i presuda Trećeg osnovnog suda u Beogradu P1 49/20 od 11.02.2021. godine u delu stava prvog izreke, kojim je odbijen tužbeni zahtev u odnosu na tuženu Republiku Srbiju i u stavu drugom izreke i u tom delu predmet vraća Trećem osnovnom sudu u Beogradu na ponovno odlučivanje.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Trećeg osnovnog suda u Beogradu P1 49/20 od 11.02.2021. godine, stavom prvim izreke, odbijen je tužbeni zahtev kojim je traženo da se obavežu tužene Agencija za vođenje sporova u postupku privatizacije i Republika Srbija da solidarno svakoj od tužilja isplate pojedinačne iznose bliže navedene u tom stavu izreke sa zakonskom zateznom kamatom od dospeća pa do isplate, kao i da im naknade troškove parničnog postupka, kao neosnovan. Stavom drugim izreke, obavezane su tužilje da tuženoj Republici Srbiji solidarno naknade troškove postupka od 234.750,00 dinara. Stavom trećim izreke, odbijen je kao neosnovan zahtev Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije za naknadu troškova parničnog postupka.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3688/22 od 18.11.2022. godine, stavom prvim izreke, preinačena je prvostepena presuda tako što je obavezana tužena Agencija za vođenje sporova u postupku privatizacije da svakoj od tužilja isplati pojedinačne novčane iznose bliže navedene u tom stavu izreke sa zakonskom zateznom kamatom od dana dospelosti potraživanja pa do isplate. Stavom drugim izreke, odbijena je kao neosnovana žalba tužilja i potvrđena prvostepena presuda u preostalom delu stava prvog izreke, kojim je odbijen zahtev tužilja da se obaveže tužena Republika Srbija da im solidarno isplati iznose bliže navedene u stavu prvom izreke. Stavom trećim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima parničnog postupka iz stava trećeg izreke prvostepene presude tako što je obavezana prvotužena Agencija za vođenje sporova u postupku privatizacije da tužiljama naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 453.174,00 dinara. Stavom četvrtim izreke, obavezana je tužena Agencija za vođenje sporova u postpuku privatizacije da tužiljama naknadi troškove drugostepenog postupka u iznosu od 218.992,00 dinara. Dopunskim rešenjem Apelacionog suda u Beogradu Gž1 3688/22 od 03.02.2023. godine, odbijena je kao neosnovana žalba tužilja i potvrđeno rešenje o troškovima postupka iz stava drugog izreke prvostepene presude.

Protiv pravnosnažne presude i dopunskog rešenja drugostepenog suda, tužilje su blagovremeno izjavile reviziju, pobijajući presudu u stavu drugom izreke, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava, a dopunsko rešenje u celini, sa predlogom da se o reviziji odluči kao o izuzetno dozvoljenoj primenom odredbe člana 404. Zakona o parničnom postupku.

Tužena Republika Srbija je podnela odgovor na reviziju tužilja. 

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena Agencija za vođenje sporova u postupku privatizacije blagovremeno je izjavila reviziju pobijajući je u stavovima prvom, trećem i četvrtom izreke, kako to proizlazi iz navoda revizije iz svih zakonom propisanih razloga zbog kojih se revizija može izjaviti.

Tužilje su podnele odgovor na reviziju Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije.

Odlučujući o reviziji tužene Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije Vrhovni sud je ispitao drugostepenu presudu u pobijanim delovima u smislu člana 408. u vezi člana 413. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku („Sl. glasnik RS“, br.72/2011...18/2020 i 10/2023 – dr. zakon u daljem tekstu: ZPP) i ocenio da je revizija osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nisu učinjene ni druge bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. i 2. ZPP, zbog kojih se revizija može izjaviti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilje su bile u radnom odnosu kod Kompanije „International CG“ i Kompanije „General Export“ DP u stečaju. Ove kompanije su tokom postupka restrukturiranja, dana 27.05.2008. godine, objavile javni poziv radi prijavljivanja lica koja ostvaruju pravo na novčanu naknadu u skladu sa programom restrukturiranja. Rešenjem Agencije za privatizaciju, pravnog prethodnika tužene Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije, br.1572/2 od 24.12.2007. godine i br.569/5 od 26.12.2007. godine, prihvaćeni su programi restrukturirnja čiji su sastavni deo socijalni programi kojima je predviđena isplata novčane naknade u visini od neto 200 evra za svaku punu godinu radnog staža, prema vremenu provedenom na radu u efektivnom trajanju, koju zaposleni i bivši zaposleni ostvaruju u ovim kompanijama, uključujući zavisna društva koja su osnovana od strane istih zaključno sa 31.12.2007. godine, ukoliko su državljani RS i uz saglasnost za isplatu Ministarstva finansija. Programom je predviđeno i da se prijavljivanje za bivše zaposlene vrši u Beogradu u periodu od 09.06.2008. godine do 31.07.2008. godine. Prema pregledu evidentiranih radnika po osnovu isplate naknade od 200 evra po godini radnog staža, za period od 09.06.2008. godine do 14.11.2008. godine evidentirane su i tužilje. Dan ispunjenja za imovinsku celinu Kompanije „International CG“ DP u restrukturiranju Blok XX nastupio je 25.06.2008. godine, a za imovinsku celinu „Kopaonik“ 29.05.2009. godine. U skladu sa važećim programom restrukturiranja Agencija za privatizaciju RS obavestila je 01.06.2009. godine Ministarstvo ekonomije i regionalnog razvoja da je za obe imovinske celine nastupio dan ispunjenja. Ministarstvo ekonomije i regionalnog razvoja obratilo se Ministarstvu finansija radi dobijanja saglasnosti za isplatu naknade zaposlenima i bivšim zaposlenima u navedenim kompanijama. Ministarstvo finansija RS je dopisom od 03.07.2009. godine obavestilo Ministarstvo ekonomije i regionalnog razvoja da je moguće prihvatiti isplatu ove naknade iz sredstava budžeta samo pod uslovom da se realizacija vrši u okviru sredstava opredeljenih Zakonom o budžetu RS za 2009. godinu, bez angažovanja dodatnih sredstava iz budžeta. Tužiljama novčana naknada predviđena programom restrukturiranja, za čiju isplatu su se prijavile, nije isplaćena.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev u odnosu na obe tužene, ocenivši da tužiljama potraživanje na koje su imale pravo i za koje su se prijavile nije ostalo neisplaćeno usled nezakontog postupanja pravnog prethodnika tužene Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije, odnosno nezakonitog i nepravilnog postupanja Agencije za privatizaciju, jer iako su sredstva od prodaje imovine subjekata privatizacije (navedenih kompanija) uplaćena na račun Agencije za privatizaciju, ona shodno odredbi člana 41b Zakona o privatizaciji služe za namirenje svih poverilaca, pa u tom smislu Agencija za privatizaciju nije imala osnov niti ovlašćenje da sredstva ostvarena prodajom imovine isplati samo nekim od poverilaca, pa i ovde tužiljama. Takođe, do štete čiju naknadu tužilje potražuju u ovom sporu nije došlo usled nezakonitog i nepravilnog organa tužene Republike Srbije, niti postoji uzročno- posledična veza između radnji ili propuštanja organa ove tužene i nastanka štete za tužioce.

Odlučujući o žalbi tužilja, Apelacioni sud u Beogradu je prvostepenu presudu preinačio u odnosu na tuženu Agenciju za vođenje sporova u postupku privatizacije kao pravnog sledbenika Agencije za privatizaciju, ocenivši da je prvostepeni sud na pravilno utvrđeno činjenično stanje pogrešno primenio materijalno pravo. Ovo stoga što je Agencija za privatizaciju prihvatila program restrukturiranja Kompanija „Internacional CG“ i „Generalexport“ koji u sebi sadrži socijalni program kojim je utvrđena visina potraživanja zaposlenih i bivših zaposlenih na ime novčane naknade iz sredstava ostvarenih prodajom imovine kompanija kao subjekata privatizacije i utvrđen dan ispunjenja, odnosno dospelost, koja je nastupila za imovinske celine Blok XX i „Kopaonik“, zbog čega postoji odgovornost Agencije za privatizaciju, odnosno sada njenog pravnog sledbenika Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije, kod činjenice da su se sredstva od prodaje navedenih imovinskih celina bivših poslodavaca tužilja nalazila na računu Agencije za privatizaciju, što proizlazi iz izvoda banke u spisima predmeta od 17.06.2015. godine. Po oceni drugostepenog suda šteta koju su tužilje pretrpele je u uzročno posledičnoj vezi sa nepravilnim i nezakonitim radom Agencije za privatizaciju, jer im Agencija nije izvršila isplatu na koju po osnovu socijalnog programa imaju pravo. Drugostepeni sud je ocenio da činjenica da je između Ministarstva finansija i Ministarstva za regionalni razvoj nastao spor u vezi sa isplatom navedenih sredstava, ne može biti razlog da tužilje trpe štetu, pa je primenom odredaba čl.4. stav 1, 5. stav 1, 23. stav 8, 23. stav 1. i 41b stav 1. Zakona o privatizaciji kao i člana 1. Zakona o Agenciji za privatizaciju i Uredbe u postupku i načinu restrukturiranja subjekta privatizacije, kao i primenom odredbe člana 172. Zakona o obligacionim odnosima, preinačio prvostepenu presudu i stavom prvim izreke, pobijane presude tužbeni zahtev usvojio u odnosu na tuženu Agenciju za vođenje sporova u postupku privatizacije.

Po oceni Vrhovnog suda neosnovano se navodima revizije tužene Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije ukazuje da je prilikom donošenja odluke o pasivnoj legitimaciji Agencije i njenoj odgovornosti za štetu drugostepeni sud pogrešno primenio materijalno pravo.

Po oceni Vrhovnog suda, iz utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi da su se sredstva ostvarena prodajom imovinskih celina Blok XX i „Kopaonik“, u svojini Kompanija DP „General export“ i DP „Internaciona LCG“, koje su bile u postupku restrukturiranja kao subjekti privatizacije, nalazila na računu Agencije za privatizaciju. Programom restrukturiranja, koji je agencija usvojila, bila je predviđena isplata radnicima koji su se prijavili nakon zaključenja transakcije za imovinske celine Blok XX i „Kopaonik“, što je realizovano, pa su se ispunili uslovi za isplatu iz sredstava koja su bila pod kontrolom tužene Agencije za privatizaciju, što međutim, nije učinjeno, čime je tužiljama koje su se prijavile za isplatu, pričinjena šteta.

Međutim, osnovano se revizijom ukazuje da drugostepeni sud nije cenio prigovor zastarelosti potraživanja koji je tužena Agencija istakla tokom prvostepenog postupka. Naime, tužena Agencija za privatizaciju, pravni prethodnik tužene Agencije za vođenje sporova u postupku privatizacije je u odgovoru na žalbu istakla prigovor zastarelosti potraživanja o kome drugostepeni sud prilikom preinačenja prvostepene presude u odnosu na ovu tuženu i usvajanja tužbenog zahteva nije odlučio, niti je utvrdio datum dospelosti isplate traženih naknada.

Kako zbog pogrešne primene materijalnog prava činjenično stanje na kome je zasnovana pobijana drugostepena odluka iz stava prvog izreke presude nije potpuno i pravilno utvrđeno, to je primenom odredbe člana 416. stav 1. ZPP, pobijana odluka u tom delu ukinuta i predmet vraćen drugostepenom sudu na ponovno suđenje, a ukinute su i odluke o troškovima iz stava trećeg i četvrtog izreke pobijane drugostepene odluke, s obzirom da odluka o njima zavisi od konačnog ishoda spora.

Na osnovu izloženog, odlučeno je kao u stavu prvom izreke ovog rešenja.

Razmatrajući dozvoljenost posebne revizije tužilja izjavljene protiv drugostepene odluke u stavu drugom izreke, kojim je odbijena žalba tužilja i potvrđena prvostepena presuda u delu u kome je tužbeni zahtev odbijen u odnosu na tuženu Republiku Srbiju, imajući u vidu različitu sudsku praksu u istoj činjeničnoj i pravnoj situaciji izraženoj u presudama Vrhovnog kasacionog suda na koju se revizijom ukazuje, Vrhovni sud je ocenio da su ispunjeni uslovi iz člana 404. ZPP, da se revizija tužilja smatra izuzetno dozvoljenom, pa je radi potrebe ujednačavnja sudske prakse doneo odluku kao u stavu drugom izreke.