Presudom Vrhovnog kasacionog suda odbijena je kao neosnovana revizija tuženog izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Beogradu Gž1 1555/19 od 28.11.2019. godine, dela stava prvog izreke kojim je preinačena presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1887/13 od 12.01.2016. godine u stavu prvom i delu stava drugog izreke koji se odnosi na obavezu tuženog da tužilju vrati u radni odnos, a ukinuta u preostalom delu stava prvog izreke i u stavu drugom izreke i u tim delovima predmet vraćen drugodtepenom sudu na ponovno suđenje.

Presudom Apelacionog suda u Beogradu Gž1 4520/21 od 17.10.2024. godine stavom prvim izreke, preinačena je presuda Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1887/13 od 12.01.2016. godine u stavu trećem izreke, tako što je delimično usvojen tužbeni zahtev, pa je obavezan tuženi da tužilji naknadi štetu za izgubljenu zaradu u periodu od 14.10.2010. godine do 31.07.2015. godine, sa obračunatom zakonskom zateznom kamatom do 29.12.2015. godine u ukupnom iznosu od 3.663.339,90 dinara sa zakonskom zateznom kamatom na taj iznos počev od 29.12.2015. godine, a odbijen tužbeni zahtev preko dosuđenog na ime naknade štete za izgubljenu zaradu u periodu od 14.10.2010. godine do 31.07.2015. godine, sa obračunatom zakonskom zateznom kamatom do 29.12.2015. godine za iznos od 1.052.033,67 dinara do traženih 4.715.373,57 dinara sa zakonskom zateznom kamatom koja je tražena na taj iznos od 29.12.2015. godine, kao neosnovan. Stavom drugim izreke, preinačeno je rešenje o troškovima parničnog postupka sadržano u stavu četvrtom i petom izreke presude Prvog osnovnog suda u Beogradu P1 1887/13 od 12.01.2016. godine, pa je obavezan tuženi da tužilji naknadi troškove parničnog postupka od 391.807,00 dinara. Stavom trećim izreke, obavezan je tuženi da tužilji naknadi troškove drugostepenog postupka od 108.000,00 dinara.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilja je blagovremeno izjavila reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Tuženi je podneo odgovor na reviziju.

Ispitujući pobijanu presudu na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je revizija tužilje neosnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilja je bila u radnom odnosu kod tuženog na radnom mestu ... do 13.10.2010. godine, kada joj je rešenjem tuženog broj ../10 od 13.10.2010. godine otkazan ugovor o radu od 01.10.2005. godine uz isplatu otpremnine koja je plaćena. Pravnosnažnom presudom donetom u toku ovog spora, poništeno je rešenje pravnog prethodnika tuženog od 13.10.2010. godine kojim je tužilji prestao radni odnos kod tuženog dana 13.10.2010. godine i obavezan tuženi da tužilju vrati u radni odnos. Tužilja nakon prestanka radnog odnosa je bila prijavljena kod Nacionalne službe za zapošljavanje gde je ostvarila novčanu naknadu. U periodu od 26.04.2011. godine do 25.06.2011. godine bila je u radnom odnosu u Fondu za inovacionu delatnost, a u periodu od februara 2014. godine do maja 2014. godine u radnom odnosu kod poslodavca „SWISS KTG” d.o.o. U periodu od 01.07.2011. godine tužilja je bila angažovana kod Društva ljubitelja biciklizma „Jugo cikling kampanja“ i bila je prijavljena na obavezno socijalno osiguranje kao da je zaposlena na neodređeno vreme, a pri tom je sa tim društvom imala zaključen ugovor o volontiranju. Tuženi je isplatio tužilji otpremninu 13.10.2010. godine u iznosu od 573.204,00 dinara. Ocenom nalaza i mišljenja veštaka za ekonomsko – finansijsku oblast ukupno obračunata izgubljena zarade tužilje i zakonska zatezna kamata obračunata proporcionalnom metodom na dan 29.12.2015. godine iznosi 4.715.383,57 dinara koji iznos je umanjen za 1.052.033,67 dinara na ime isplaćene otpremnine sa zakonskom zateznom kamatom, pa naknada štete u vidu izgubljene zarade za period od 14.10.2010. godine do 31.07.2015. godine iznosi 3.663.339,90 dinara.

Drugostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev prihvatajući nalaz veštaka i tužilji dosudio naknadu štete na ime izgubljene zarade za traženi period uz umanjenje iznosa primljene otpremnine primenjujući odredbu člana 191. Zakona o radu, a preko dosuđenog iznosa tužbeni zahtev odbio sa obrazloženjem da naknadu štete za izgubljenu zaradu u periodu od 14.10.2010. godine do 31.07.2015. godine treba umanjiti za iznos isplaćene otpremnine jer je poništen osnov za njenu isplatu.

Po nalaženju Vrhovnog suda, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 191. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/05, 61/05... 54/09) propisano je da ako sud donese pravnosnažnu odluku kojom je utvrđeno da je zaposlenom nezakonito prestao radni odnos sud će odlučiti da se zaposleni vrati na rad, ako to zaposleni zahteva (stav 1). Pored vraćanja na rad, poslodavac je dužan da zaposlenom isplati naknadu štete u visini izgubljene zarade i drugih primanja koja mu pripadaju po zakonu, opštem aktu i ugovora o radu i uplati doprinosa za obavezno socijalno osiguranje (stav 2.). Naknada štete se umanjuje za iznos prihoda koje je zaposleni ostvario po osnovu rada po prestanku radnog odnosa (stav 3).

U konrektnom slučaju, tužilji je nezakonito prestao radni odnos, pa je tuženi u obavezi da joj naknadi štetu u vidu izgubljene zarade za traženi period, uz umanjenje primljene otpremnine, kako je to pravilno zaključio drugostepeni sud, odbijajući tužbeni zahtev preko iznosa od 3.663.339,90 dinara, za iznos otpremnine od 1.053.033,67 dinara.

Nisu osnovani navodi u reviziji tužilje da nije bilo osnova za umanjenje izgubljene zarade za iznos otpremnine koji je tužilja primila pre prestanka radnog odnosa, jer ovaj iznos ne predstavlja zaradu po osnovu rada nakon prestanka radnog odnosa i nema osnova za njegovo oduzimanje od naknade štete koja pripada tužilji u situaciji u kojoj je tuženi inicirao poseban postupak radi vraćanja isplaćene otpremnine po osnovu sticanja bez osnova. Naime, posledica sudskog poništaja rešenja o otkazu ugovora o radu je upostavljanje pravne fikcije da radni odnos nikada nije ni prestao, usled čega poslodavac ima pravo da zahteva vraćanje otpremnine koja je isplaćena zaposlenom, jer je poništen osnov za njenu isplatu. Tužilja nije u toku postupka dostavila pravnosnažnu presudu po kojoj je obavezana da vrati isplaćenu otpremninu, zbog čega su ovi navodi neosnovani.

Sa iznetih razloga odlučeno je kao u stavu prvom izreke, na osnovu člana 414. stav1. ZPP.

Pošto troškovi odgovora na reviziju nisu bili potrebni radi vođenja ove parnice, pa je ovaj sud na osnovu članova 154. stav 1. i 165. stav 1. ZPP odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća - sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković