Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena Republika Srbija je blagovremeno izjavila reviziju, pobijajući je u stavovima prvom i drugom izreke, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužioci su podneli odgovor na reviziju.

Ispitujući pobijanu presudu u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/2011….10/2023, u daljem tekstu: ZPP), Vrhovni sud je ocenio da revizija tužene Republike Srbije nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u postupku pred drugostepenim sudom nisu učinjene ni druge bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stava 1. i stava 2. tač. 6, 8, 10. i 11. ZPP zbog kojih se revizija može izjaviti. Navode u reviziji kojima se ukazuje da je u postupku učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 12. ZPP Vrhovni sud nije cenio, jer se revizija iz ovog razloga ne može izjaviti, u smislu člana 407. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, Zastupništvo inostranih firmi „Jugomontana“ (pravni prethodnik tuženih „Jugomontana“ d.o.o. za spoljnu i unutrašnju trgovinu Beograd i „Agromedia solutions“ DOO Beograd (Stari grad)) je, u svojstvu kupca, sa VV i GG, kao prodavcima, dana 01.12.1967. godine zaključio i 04.12.1967. godine pred Trećim opštinskim sudom u Beogradu overio Ugovor o prodaji i kupovini predmetnog stana. Ugovorom o zameni stanova od 18.09.1978. godine, DD - nosilac stanarskog prava je predmetni stan, čiji je davalac na korišćenje bilo preduzeće „Jugomontana“ Beograd, dao u zamenu za dva stana u Beogradu na drugim adresama na kojima su nosioci stanarskih prava bile ĐĐ i EE (pravni prethodnici tužilaca), pa je 17.10.1978. godine između Opštinske zajednice stanovanja i ĐĐ, kao nosioca stanarskog prava, zaključen Ugovor o korišćenju predmetnog stana, koji će koristiti sa majkom EE i ćetkom ŽŽ. Dana 03.10.1988. godine između Opštinske zajednice stanovanja i ŽŽ, kao nosioca stanarskog prava zaključen Ugovor o korišćenju predmetnog stana, a dana 22.05.1992. godine pred Drugim opštinskim sudom u Beogradu overen je Ugovor o sticanju prava svojine na tom stanu između „Jugomontana“ d.d. preduzeća za spoljnu i unutrašnju trgovinu Beograd, kao prodavca i nosioca prava raspolaganja i ŽŽ, kao kupca i nosioca stanarskog prava. Pravnosnažnim rešenjem Trećeg opštinskog suda u Beogradu O 805/2001 od 16.07.2001. godine na zaostavštini pok. ŽŽ, koja se sastoji od vanknjižnog prava vlasništva na predmtnom stanu, oglašena je za naslednika tetka ostavilje ZZ. Pravnosnažnim rešenjem Drugog osnovnog suda u Beogradu O 5967/15 od 19.07.2018. godine, ispravljenim rešenjem istog suda od 19.07.2018. godine, tužioci su oglašeni za naslednike na zaostavštini pok. ZZ, koju čini vanknjižno pravo svojine na predmetnom stanu sa po 1/2 idealnog dela, koji stan je u katastru nepokretnosti upisan kao državna svojina Republike Srbije, a kao nosilac prava korišćenja upisano je Zastupništvo inostranih firmi „Jugomontana“.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, pravilno su nižestepeni sudovi, nakon ocene o postojanju pravnog interesa za vođenje spora i neosnovanosti prigovora nedostatka pasivne legitimacije na strani tužene Republike Srbije, usvojili tužbeni zahtev za utvrđenje prava susvojine tužilaca na predmetnom stanu.

Pravni prethodnik tužilaca pok. ŽŽ je sa „Jugomontana“ d.d. preduzećem za spoljnu i unutrašnju trgovinu Beograd - pravnim prethonikom drugo i trećetuženih, zaključila Ugovor o sticanju prava svojine na predmetnom stanu, a tokom postupka tuženi nisu sporili pravnu valjanost ugovora, niti da je ugovor u celosti izvršen tj, da je isplaćena kupoprodajna cena i da je kupac sve vreme bila u mirnom posedu stana, a da su ga po njenoj smrti koristili i da ga i dalje koriste njeni pravni sledbenici. Interes za vođenje spora se ogleda u tome što je predmetni stan označen različitim oznakama u katastru nepokretnosti i u ugovoru koji predstavlja pravni osnov za sticanje prava svojine, a tokom postupka je utvrđeno da se radi o istovetnom stanu, te da je prilikom obnavljanja zemljišnih knjiga došlo do prenumeracije.

Neosnovano se navodima revizije osporava ocena nižestepenih sudova da je tužena Republiak Srbija pasivno legitimisana u ovoj pravnoj stvari.

Odredbom člana 211. stav 1. ZPP propisano je da nužno suparničarstvo postoji ako po zakonu ili zbog prirode pravnog odnosa tužbom moraju da se obuhvate sva lica koja su učesnici materijalno pravnog odnosa. Stavom 2. istog člana zakona propisano je da ako sva lica iz stava 1. tog stava nisu obuhvaćena tužbom, kao stranke, sud će da odbije tužbeni zahtev kao neosnovan. Stavom 3. navedene odredbe propisano je da o nužnom suparničarstvu sud vodi računa po službenoj dužnosti.

Citirana zakonska odredba je imperativne prirode, pa u tužbi za utvrđenje stvarnih prava na nepokretnosti na strani tuženog moraju biti obuhvaćena sva lica koja su u javnim knjigama upisana kao nosioci stvarnih prava. Reč je o nužnim suparničarima prema kojima se zbog prirode pravnog odnosa spor može rešiti samo na jednak način, jer doneta presuda o utvrđenju stvarnih prava na nepokretnosti ima dejstvo prema svima.

Kako je predmetni stan, na kom se tužbom traži utvrđenje prava susvojine, u katastru nepokretnosti upisan kao državna svojina Republike Srbije, sa pravom korišćenja Zastupništva inostranih firmi „Jugomontana“- pravnog prethodnika drugo i trećetuženih, to je pravilna ocena nižestepenih sudova da je Republika Srbija kao nužni suparničar morala tužbom biti obuhvaćena na strani tuženog, jer bi suprotno, primenom člana 211. stav 2. ZPP, vodilo odbijanju tužbenog zahteva, zbog nepotpune pasivne legitimacije.

Suprotno navodima revizije, Republika Srbija je kao vlasnik nepokretnosti učesnik materijalnopravog odnosa koji se razrešava u ovoj parnici, pa postoji nužno suparnčarstvo, jer utvrđeno stvarno pravo na nepokretnosti deluje prema svima, u konkretnom slučaju i prema vlasniku parcele. Da takav uslov nije ispoštovan ne bi bilo uslova za udovoljenje postavljenom tužbenom zahtevu.

Bez uticaja su na drugačiju odluku navodi revizije da je u katastru nepokretnosti izvršen nepravilni upis prava svojine u korist Republike Srbije, jer je u tom slulčaju tužena mogla izvršiti ispravku upisa, što do zaključenja glavne rasprave tužena nije dokazala da je učinila. U preostalom delu revizija osporava pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja i stavlja primedbe na ocenu dokaza iz člana 8. ZPP, zbog čega se revizija ne može izjaviti prema članu 407. stav 2. ZPP.

Na osnovu iznetog, primenom člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke.

Tužiocima ne pripada pravo na naknadu troškova revizijskog postupka, jer sastav odgovora na reviziju nije bila nužna radnja za odlučivanje u revizijskom postupku, pa je primenom člana 165. ZPP odlučeno kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Branka Dražić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković