Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž2 351/25 od 22.08.2025. godine žalba tužioca je delimično usvojena i delimično odbijena, i presuda Osnovnog suda u Bečeju - Sudska jedinica u Novom Bečeju P2 329/23 od 04.06.2025. godine potvrđena u delu odluke o tužbenom zahtevu (stav prvi), u delu odluke o protivtužbenom zahtevu - poveravanju maloletnog deteta majci na samostalno vršenje roditeljskog prava (stav treći) i načinu održavanja ličnih odnosa maloletnog deteta i tužioca (stav peti), dok je u usvajajućem delu odluke o protivtužbenom zahtevu - izdržavanju maloletnog deteta (deo stava četvrtog) i u delu odluke o troškovima parničnog postupka (stav šesti), prvostepena presuda ukinuta i predmet u tom delu upućen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, dela kojim je odbijena njegova žalba, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog bitnih povreda odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena je u odgovoru na reviziju predložila da se ista odbije i tužilac obaveže na naknadu troškova postupka povodom tog pravnog leka.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 1. i člana 408. ZPP u vezi sa članom 208. Porodičnog zakona, Vrhovni sud je našao da tužiočeva revizija nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. U reviziji se ne navode procesne odredbe koje drugostepeni sud nije primenio ili je pogrešno primenio, a što je uticalo ili moglo uticati na njegovu odluku o izjavljenoj žalbi. Zato je ukazivanje revidenta na bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP, učinjene u drugostepenom postupku, u potpunosti zasnovano na paušalnim razlozima.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, stranke su bivši vanbračni partneri. U njihovoj vanbračnoj zajednici ...2020. godine rođena je maloletna VV. Od prestanka vanbračne zajednice njenih roditelja, polovinom septembra 2023. godine, dete živi sa majkom u ..., u domaćinstvu sa majčinim roditeljima, njenom sestrom i njenim suprugom. Za stanovanje koriste poseban deo kuće u zajedničkom dvorištu. Tužilac živi u mestu ..., u kući koja je njegovo vlasništvo. Od prestanka vanbračne zajednice stranaka maloletna VV boravi kod tužioca - oca svakog drugog vikenda od petka popodne do nedelje popodne.

Maloletno dete stranaka je inicijalno nešto usporenijeg ranog psihomotornog razvoja, ali je aktuelno dostiglo stepen kognitivnog i govornog razvoja u skladu sa uzrastom, a blaže kašnjenje je prisutno na planu senzomotorne integracije i grafomotornih veština. Emocionalno je privržena majci koja je dominantni izvor njene emocionalne sigurnosti u novim i nepoznatim socijalnim situacijama, što je i očekivano s obzirom na uzrast deteta i boravak u majčinom domaćinstvu. Ona je u zadovoljavanju bazičnih i razvojnih potreba upućena na majku. U odnosu sa ocem je slobodna i između njih postoji emocionalno privrženost. Izvesne teškoće prisutne su prilikom prelaska deteta iz jednog domaćinstva u drugo, što je uzrasno očekivano ponašanje, ali i posledica emocionalne reakcije na postojeći konflikt roditelja i atmosferu koja se u tim situacijama stvara, što potencijalno može u budućnosti da dovede do konflikta lojalnosti deteta, ukoliko se komunikacija roditelja ne unapredi.

Tužilac je demokratskog vaspitnog stila. On je visoko motivisan da preuzme brigu o detetu, o kojem se na adekvatan način stara dok ono boravi u njegovom domaćinstvu. Tužilac uviđa bazične i potrebe višeg reda deteta, i poseduje kapacitete da na te potrebe odgovori, ali je kod njega prisutna tendencija da umanjuje značaj i dosadašnje angažovanje majke u brizi o detetu, kao i da je diskredituje na planu ličnosti, uz minimiziranje značaja emocionalne relacije deteta i majke. Istovremeno potencira svoju kompetentnost i ističe svoj dominantni angažman u brizi o detetu.

Tužena se od adolescencije leči od anksioznog poremećaja. Kod nje su dijagnostifikovani anksiozni i somatoforni poremećaj, koji ne spadaju u grupu teških duševnih poremećaja i bolesti. Ona ima adekvatan uvid u svoj mentalni poremećaj i funkcioninjanje, kontinuirano je uključena u psihijatrijski farmakoterapijski tretman, redovno se kontroliše i pridržava saveta lekara. Anksiozne smetnje su u njenom aktuelnom psihičkom statusu redukovane i ne utiču značajno na svakodnevno funkcionisanje u različitim socijalnim ulogama, pa i u roditeljskoj. Tužena na planu roditeljskog funkcionisanja ispoljava emocionalnu privrženost prema detetu, takođe je visoko motivisana da nastavi dominantno da se brine o detetu, ima adekvatan uvid u njegove bazične i razvojne potrebe kojima je posvećena, i do sada se o detetu adekvatno starala. Tužena uviđa značaj oca i nije značajno opstruirala kontakte deteta sa ocem, iako ispoljava nepoverenje u motive i kompetencije oca da se stara o detetu, što se odrazilo na sporadične poteškoće u realizaciji kontakata deteta i oca. U brizi o detetu ima podršku članova svoje porodice, sa povremenim nejasnim granicama u odnosu na uticaj njene sestre na dete koja pokazuje protektivan stav prema detetu i delom otpor prema tužiocu, što u kasnijim fazama razvoja može dovesti u pitanje poziciju autoriteta majke i usklađenosti njenih vaspitnih uticaja i uticaja drugih članova njene porodice.

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su pravilnom primenom člana 6. i člana 266. stav 1. Porodičnog zakona odlučili o vršenju roditeljskog prava.

Odluku u sporu za vršenje roditeljskog prava sudovi su doneli nakon pribavljenog mišljenja organa starateljstva nadležnih po mestu prebivališta deteta i tužene, odnosno tužioca, a saglasno članu 270. Porodičnog zakona, ali i nakon obavljenog veštačenja u kojem je izvršena psihološka i psihijatrijska eksploracija deteta i oba roditelja.

Ocenom tih dokaza izveden je pravilan zaključak da su oba roditelja, uzimajući u obzir i anksiozni i somatoformni poremećaj kod majke, generalno očuvane roditeljske podobnosti i sposobni da zadovolje osnovne i razvojne potrebe deteta, ali i da pokazuju deficit roditeljskih veština u međuroditeljskoj komunikaciji uz sklonost da u borbi za starateljstvo minimizuju ulogu drugog roditelja i iskazuju nepoverenje u njegovu kompetentnost da se brine o detetu.

U takvim okolnostima, upravo se rukovodeći najboljim interesom deteta, sudovi su se rukovodili zaključkom i mišljenjem sudskih veštaka da su u aktuelnom uzrastu deteta emocionalne potrebe primarne, a majka je roditelj na koga je dete u zadovoljavanju tih potreba više usmereno i zato je ona podobniji roditelj za vršenje roditeljskog prava. U prilog odluke o tuženoj - majci, kao roditelju koji će samostalno vršiti roditeljsko pravo (član 77. stav 3. Porodičnog zakona), idu i činjenice da je dete adaptirano na domaćinstvo majke u kojem živi nakon prestanka vanbračne zajednice stranaka, u kojem ostvaruje svoje potrebe i pokazuje napredak u različitim domenima razvoja, kao i potreba za stabilnošću i kvalitetom porodičnih odnosa.

Tužena je kao roditelj koji je podoban za samostalno vršenje roditeljskog prava procenjena i od strane organa starateljstva nadležnog po mestu njenog prebivališta i prebivališta deteta. Organ starateljstva nadležan po mestu prebivališta tužioca ocenio je njihovu roditeljsku podobnost, koja nije dovedena u pitanje ni nakon obavljenog veštačenja.

Pravilnom primenom materijalnog prava, odredbe člana 61. Porodičnog zakona, odlučeno je o načinu održavanja ličnih odnosa deteta i tužioca - oca.

Po oceni Vrhovnog suda, nisu osnovani navodi revidenta o pogrešnoj primeni materijalnog prava.

Tužilac u reviziji potencira mentalni poremećaj tužene i uticaj članova njene porodice na vaspitanje deteta kao razloge koji diskredituju njene roditeljske kapacitete i kao činjenice koje nižestepeni sudovi nisu cenili kada su utvrđivali najbolji interes deteta. Dugogodišnji anksiozni poremećaj tužene uzet je u obzir kada je procenjivana njena roditeljska podobnost i zaključeno da isti ne utiče na njeno funkcionisanje u ulozi majke, budući da ne spada u grupu teških duševnih poremećaja i oboljenja i da ga tužena drži pod kontrolom tako što ima uvid u svoje stanje, redovno koristi terapiju, odlazi na kontrolne preglede i poštuje savete i preporuke lekara. I činjenica da sestra tužene povremeno pokazuje protektivan stav prema detetu, što se reflektuje na njen odnos prema tužiocu, uzeta je u obzir prilikom procene roditelja koji je podobniji da samostalno vrši roditeljsko pravo. U reviziji se izražava stav da se najbolji interes deteta ne može ostvariti njegovim poveravanjem roditelju sa izraženim psihičkim smetnjama, bez obzira na postojanje emocionalne vezanosti deteta i tog roditelja. Takav stav, po nalaženju revizijskog suda, nema utemeljenja u činjenicama koje su utvrđene u ovom slučaju, a tiču se stabilnosti emocionalnog okruženja u kojem dete stranaka živi i na koje je u potpunosti adaptirano. O nasilju tužene prema tužiocu nema dokaza.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u prvom stavu izreke.

Troškovi odgovora na reviziju, po oceni Vrhovnog suda, nisu bili nužni. Zato je zahtev tužene za njihovu naknadu odbijen i primenom člana 165. stav 1. u vezi člana 154. stav 1. ZPP, odlučeno kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković