Prema utvrđenom činjeničnom stanju u parničnom postupku pokrenutom po tužbi Opštine Raška protiv tuženih „BB“ iz ... i DP „VV“ iz ..., pred Opštinskim sudom u Raškoj u predmetu P.br. 423/99 dana 23.10.2001. godine zaključeno je poravnanje između Opštine Raška i pravnog prethodnika tužioca, kojim je tužilac priznao tuženoj da su kat. parcele ..., ..., ... i ... u KO ... gradsko građevinsko zemljište u državnoj svojini na kojima pravo korišćenja i raspolaganja ima Opština Raška, kao i pravo raspolaganja na građevinskom objektu izgrađenom na parceli ... KO ..., a Opština Raška je priznala pravnom prethodniku tužioca pravo trajnog korišćenja jedne sobe na prvom spratu navedenog građevinskog objekta i pravo zajedničkog korišćenja kancelarijskih prostorija i skijašnice. U navedenom postupku, „BB“ zastupao je punomoćnik GG, diplomirani pravnik iz ..., po punomoćju izdatom dana 02.02.2000. godine od strane DD kao predsednika kluba. Punomoćje za zastupanje nije sadržalo izričito ovlašćenje za zaključenje poravnanja. Za predsednika kluba je 03.12.1999. godine imenovano drugo lice.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepenom presudom je utvrđeno da je sporno poravnanje ništavo, iz razloga što je poravnanje u ime „BB“ zaključio GG, diplomirani pravnik iz ..., po punomoćju koje nije imalo izričito ovlašćenje za zaključenje poravnanja, što je protivno članu 96. tada važećeg Zakona o parničnom postupku („Službeni list SFRJ“ 4/77 ... „Službeni list SRJ“ 27/92...3/202). Takođe, punomoćje je izdato 02.02.2000. godine, od strane DD u svojstvu predstavnika i zastupnika kluba, koji je razrešen te dužnosti rešenjem tuženog od 03.12.1999. godine.

Pobijanom drugostepenom presudom preinačena je prvostepena presuda i odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca. Po oceni drugostepenog suda, od zaključenja spornog poravnanja do podnošenja tužbe prošlo je skoro 10 godina, i poravnanje je u celosti izvršeno, što proizilazi iz izveštaja Službe za katastar nepokretnosti Raška od 12.02.2014. godine. U toku 2006. godine na osnovu spornog poravnanja sproveden je upis nepokretnosti na novog korisnika Republiku Srbiju, pravo korišćenja Opštine Raška. Katastarske parcele koje su bile obuhvaćene poravnanjem u narednom periodu su bile u postupku parcelacije i preparcelacije, tako da su nastale nove katastarske parcele na osnovu regulacionog plana. Parničnim strankama je moralo biti poznato da je poravnanje izvršeno i samim upisom u javnu knjigu proizvelo dejstvo i prema trećim licima, tužilac u zakonskim rokovima nije tražio poništaj poravnanja iz razloga relativne rušljivosti, a predmetno poravnanje nije ništavo u smislu člana 103. Zakona o obligacionim odnosima.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, osnovano se revizijom tužioca ukazuje da je u pobijanoj drugostepenoj presudi pogrešno primenjeno materijalno pravo.

Prema članu 96. Zakona o parničnom postupku važećeg u vreme zaključenja spornog poravnanja, ako stranka u punomoćju nije bliže odredila ovlašćenje punomoćnika, punomoćnik koji nije advokat može na osnovu ovakvog punomoćja da vrši sve radnje u postupku, ali mu je uvek potrebno izričito ovlašćenje za povlačenje tužbe, priznanje ili odricanje od tužbenog zahteva, za zaključenje poravnanja, odricanje ili odustanak od pravnog leka, prenošenje punomoćja na drugo lice, kao i za podnošenje vanrednih pravnih lekova. Članom 91. stav 4. Zakona o obligacionim odnosima propisano je da punomoćnik ne može bez posebnog ovlašćenja za svaki pojedini slučaj preuzeti meničnu obavezu, zaključiti ugovor o jemstvu, o poravnanju, o izabranom sudu, kao ni odreći se nekog prava bez naknade.

Pravnog prethodnika tužioca „BB“ zastupao je u parničnom postupku i u njegovo ime zaključio poravnanje dana 23.10.2001. godine GG, diplomirani pravnik iz ..., po punomoćju koje nije sadržalo izričito ovlašćenje za zaključenje poravnanja, suprotno citiranim zakonskim odredbama. Takođe, njegovo punomoćje od 02.02.2000. godine izdao je DD u svojstvu predsednika i zastupnika kluba, iako je Rešenjem o imenovanju predsednika kluba i članova upravnog i nadzornog odbora u „AA“ .. br. ..., objavljenim u „Službenom glasniku Opštine Raška“ br. ... od 29.12.1999. godine, utvrđeno da je na dan 03.12.1999. godine dotadašnji predsednik kluba DD razrešen dužnosti predsednika, i za predsednika navedenog kluba je imenovan ĐĐ iz ... na period od četiri godine, s tim da je rešenje konačno danom donošenja. Iz navedenog proizilazi da je punomoćje za zastupanje tužioca izdalo lice koje više nije bilo predsednik kluba,protivno tada važećem Statutu kluba od 24.11.1997. godine, kojim je u čl. 37. i 57. bilo propisano da predsednik kluba predstavlja i zastupa klub, a da skupština kluba donosi odluku o otuđenju nepokretnosti kluba. Poravnanje je zaključio diplomirani pravnik koji nije imao posebno ovlašćenje za zaključenje poravnanja, protivno tada važećem članu 96. Zakona o parničnom postupku i članu 91. stav 4. Zakona o obligacionim odnosima, pa je stoga pravilan zaključak prvostepenog suda da je sporno poravnanje ništavo u smislu člana 103. Zakona o obligacionim odnosima. Nije od značaja to što je sporno poravnanje izvršeno i u toku 2006. godine na osnovu njega sproveden upis kod Službe za katastar nepokretnosti Raška, s obzirom da je članom 107. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima propisano da ništav ugovor ne postaje punovažan kad zabrana ili koji drugi uzrok ništavosti naknadno nestane. Stoga je pobijana drugostepena presuda preinačena, odbijena kao neosnovana žalba tužene i potvrđena prvostepena presuda.

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP.

Predsednik veća - sudija

Snežana Andrejević,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić