U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Mirjane Andrijašević, predsednika veća, Ivane Rađenović i Vladislave Milićević, članova veća, u pravnoj stvari tužioca AA iz ..., čiji je punomoćnik Milan Drča, advokat iz ..., protiv tužene BB iz ..., čiji je punomoćnik Aleksandar Kovačević, advokat iz ..., radi utvrđenja prava svojine, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1128/24 od 16.05.2024. godine, u sednici održanoj dana 19.03.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1128/24 od 16.05.2024. godine.

ODBIJAJU SE zahtevi tužioca i tužene za naknadu troškova postupka po reviziji.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Višeg suda u Novom Sadu P 608/2023 od 22.12.2023. godine, u stavu prvom i drugom izreke, delimično je usvojen tužbeni zahtev tužioca i utvrđeno pravo svojine na 1/5 idealnih delova na stanu broj ..., po strukturi jednosoban, površine 30 m2, koji se nalazi u stambeno-poslovnoj zgradi u ulici ..., izgrađenoj na katastarskoj parceli broj ..., označenoj kao zgrada broj ..., sve upisano u list nepokretnosti broj ... KO ...; na 1/10 idealnih delova na stanu broj ..., po strukturi jednosoban, površine 30 m2, koji se nalazi u stambeno-poslovnoj zgradi u ulici ..., izgrađenoj na katastarskoj parceli broj ..., označenoj kao zgrada broj ..., sve upisano u list nepokretnosti broj ... KO ..., predstavlja posebnu imovinu tužiočevog sada pokojnog oca VV, bivšeg iz ..., što je tužena dužna priznati i trpeti unošenje ovih prava u ostavinsku masu sada pok. VV, te da ova presuda ima služiti kao osnov za upis prava svojine VV iz ... na napred navedenoj nepokretnosti u opredeljenom udelu pred nadležnom službom za katastar nepokretnosti. U stavu trećem izreke, odbijen je tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da se utvrdi pravo svojine na 1/1 idealnih delova na stanu broj ..., po strukturi jednosoban, površine 34 m2, i na stanu broj ..., po strukturi jednosoban, površine 34 m2, koji se nalaze na drugom spratu stambeno – poslovne zgrade u ulici ..., izgrađenoj na katastarskoj parceli broj ..., označenoj kao zgrada broj ..., sve upisano u list nepokretnosti broj ... KO ...; na preko utvrđenih 1/5 idealnih delova do traženih 1/1 prava na stanu broj 7, po strukturi jednosoban, površine 30 m2, koji se nalazi u stambeno-poslovnoj zgradi u ulici ..., izgrađenoj na katastarskoj parceli broj ..., označenoj kao zgrada broj ..., sve upisano u list nepokretnosti broj ... KO ...; na preko utvrđenih 1/10 idealnih delova do traženih 1/1 prava svojine na stanu broj ..., po strukturi jednosoban, površine 30 m2, koji se nalazi u stambeno-poslovnoj zgradi u ulici ..., izgrađenoj na katastarskoj parceli broj ..., označenoj kao zgrada broj ..., sve upisano u list nepokretnosti broj ... KO ...; na 1/1 idealnih delova na stanu broj ..., po strukturi dvoiposoban, površine 62 m2, koji se nalazi u ulici ..., izgrađenoj na katastarskoj parceli broj ..., označenoj kao zgrada broj ..., sve upisano u list nepokretnosti broj ... KO ..., predstavlja posebnu imovinu tužiočevog sada pokojnog oca VV. U stavu četvrtom izreke, odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 1128/24 od 16.05.2024. godine, u stavu prvom izreke, žalbe tužioca i tužene su odbijene i presuda Višeg suda u Novom Sadu P 608/2023 od 22.12.2023. godine je potvrđena. U stavu drugom izreke, odbijeni su zahtevi tužioca i tužene za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka, pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena je odgovorila na reviziju.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je ocenio da revizija tužioca nije osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Drugostepeni sud je cenio sve bitne navode tužiočeve žalbe, zbog čega nisu osnovani navodi njegove revizije o postojanju bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. u vezi člana 396. stav 1. ZPP. Revizija ne sadrži konkretne navode o pogršenoj primeni neke procesnopravne odredbe od strane drugostepenog suda. Sva ukazivanja na bitne povrede odredaba parničnog postupka osnose se na postupak pred prvostepenim sudom, što nije dozvoljen revizijski razlog.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tokom januara 2003. godine upoznali su se tužena BB i sada pokojni VV. U periodu koji je prethodio njihovom upoznavanju, u periodu od 1996. godine pa do 2003. godine tužena je radila u ... „..“ i živela kod svojih roditelja, a u vreme upoznavanja sa VV imala je ušteđevinu od preko 10.000 evra. Sada pokojni VV je po struci bio ..., a u vreme upoznavanja sa tuženom imao je ... „...“. Nakon upoznavanja te iste 2003. godine ona je prešla da radi kod VV i kod njega ostvarivala mesečnu zaradu u iznosu od 350 evra. Vanbračna zajednica stranaka je počela u maju 2003. godine i trajala do 22.11.2008. godine kada su zaključili brak, a koji je trajao do 04.11.2018. godine kada je VV preminuo. U vreme kada su se upoznali pokojni VV je imao sina, ovde tužioca, koga je dobio sa GG, a nakon tog braka imao je još jedan brak sa DD, sa kojom je bio u braku preko 20 godina. Kao posledica razvoda između VV i DD tokom 2002. godine doneta je presuda Opštinskog suda u Rumi P 114/08 od 05.11.2009. godine po tužbi tužilje DD protiv tuženih sada pokojnog VV i ĐĐ, njegove sestre, u kojoj je utvrđeno da bračnu sutekovinu stranaka predstavljaju dve garsonjere koje je on otuđio za iznos od 1.900.000,00 dinara, pa je obavezan da joj isplati 950.000,00 dinara, kao i na ime ulaganja u adaptaciju kuće u ... iznos od 2.943.148,00 dinara, a ona je u sudu overila izjavu da je namirena od strane VV u pogledu tih potraživanja. Pored toga, sa njom je zaključio i sudsko poravnanje pred Osnovnim sudom u Kotoru i priznao joj pravo na 1/2 nepokretnosti označene kao objekat ... u ... i isplatio joj na ime njenog suvlasničkog udela 25.000 evra. Sada pokojni VV je pred Opštinskim sudom u Rumi u svojstvu tuženog sa EE zaključio sudsko poravnanje kojim je obavezan da mu isplati ukupno 35.000 evra po ugovorenoj dinamici. Dana 28.11.2003. godine pred Opštinskim sudom u Novom Sadu overen je ugovor o kupoprodaji stana koji je dana 21.02.2002. godine zaključen između DOO ... iz ... u svojstvu prodavca i ŽŽ, sestrića sada pokojnog VV, u svojstvu kupca, koji je za predmet imao stan u ulici ... u ... i to stan ... u prizemlju u površini od 28,12 m2, za iznos od 964.125,00 dinara. U navedenom ugovoru kao kupac je formalno naveden ŽŽ, a zapravo se radilo o stanu pokojnog VV, koji je na taj način hteo da obezbedi svoju imovinu, jer je u tom periodu između njega i DD bio u toku parnični postupak oko podele bračne sutekovine. Da bi istunio svoje obaveze po napred navedenom sudskom poravnanju pred Osnovnim sudom u Kotoru VV je prethodno od svog prijatelja ZZ u maju 2003. godine pozajmio iznos od 15.000 evra kako bi bivšoj supruzi DD mogao da isplati njen suvlasnički udeo na kući u ..., dok je ostatak od 10.000 evra imao od sopstvenih sredstava. EE je VV isplatio dug tako što je od svog prijatelja ZZ početkom 2004. godine dobio pozajmicu od 25.000 evra koja mu je data u tri navrata, dok je ostatak za taj dug od 10.000 evra obezbedio od svojih sredstava. Dogovor je bio da se dug vrati ZZ kada se proda kuća u ... Dana 10.01.2005. godine u Baru, sada pokojni VV je prodao kuću u ... za ukupnu cenu od 85.000 evra. Od ovako dobijene kupoprodajne cene za kuću VV vratio je, u leto 2005. godine, ZZ pozajmljeni novčani iznos od ukupno 40.000 evra. Sada pokojni VV je putem svog sestrića koji je formalno pravno bio vlasnik, prodao nepokretnost – stan u ... u ulici ... koji se nalazio u okviru višestambene zgrade za cenu od 25.000 evra i cena mu je isplaćena. Tužena je 29.12.2005. godine, u svojstvu kupca, zaključila ugovor o kupoprodaji stana sa DOO ... iz ..., u svojstvu prodavca, koji se nalaze u stambenoj zgradi sagrađenoj na parceli .. KO ...u ulici ... u ... i to stana ..na drugom spratu površine 33,76 m2 i stana ... na trećem spratu površine 33,69 m2. Ugovorena cena za stan ... sa PDV iznosila je 2.927.788,50 dinara, a za stan ... sa PDV iznosila je 2.948.550,00 dinara. Ukupno ugovorena cena stanova ... i .. sa PDV iznosi 5.876.338,50 dinara. Stanovi na navedenoj adresi kupljeni su od novca koji je tužena prethodno dobila od svoje bake koja je radila u ... i svog oca. Njoj je baka tokom 2002. godine poklonila iznos od 50.000 evra koji novac je tužena preuzela u ..., u porodičnoj kući, a donosila ga je u iznosima od po 10.000 evra. Otac tužene je 2003. godine poklonio tuženoj iznos od 5.500 evra koji je dobio od prodaje nekretnine u .... Ta dva stana odmah su izdata u zakup za mesečnu zakupninu koja je bila u rasponu od 170 do 220 evra. Novac od zakupnine je čuvan i ušteđen zajedno sa platom koju je tužena dobijala u ... ordinaciji „...“ s obzirom na to da je dogovor između tužene i sada pokojni VV bio takav da se novčana sredstva ne troše na njihov zajednički život koji su finansirali od zarade sada pokojnog VV. Sada pokojnom VV je tokom 2005. godine ugrađen prvi stent od kada su on i tužena počeli više da ugađaju sebi, pa su do 2008. godine putovali svuda po svetu, bili u raznim destinacijama Evropi, Africi i Južnoj Americi. Od 2008. godine počeli su da borave u ..., po 3 do 4 meseca, s tim da je 2009. godine VV odlučio da zatvori ordinaciju, ali je posle toga u ordinaciji radio na crno. Nakon što je 28.11.2008. godine sklopila brak sa VV tužena je 30.09.2009. godine u svojstvu kupca zaključila ugovor o kupoprodaji nekretnine sa II iz ... u svojstvu prodavca koji je za predmet imao nepokretnost i to jednosoban stan broj ..., površine 30 m2, na prvom spratu višestambene zgrade u ulici ..., izgrađenoj na katastarskoj parceli broj ... KO ... Ugovorena je kupoprodajna cena 3.255.350,00 dinara koju je tužena isplatila prodavcu. Novac za kupovinu stana u ulici ... potiče od ušteđevine stvorene od izdavanja napred navedena dva stana u ulici ..., kao i do zarade koju je tužena ostvarivala u ... ordinaciji „...“. Nakon što je kupljen stan u ... je takođe izdat u zakup. Tokom 2011. godine sada pokojnom VV ugrađen je drugi stent kada je on prestao sa radom u ordinaciji. Nakon toga odlučio je sa tuženom da zaključi ugovor o doživotnom izdržavanju. Tim ugovorom obuhvaćena je određena njegova imovina. U okviru te imovine bila je i porodična kuća u ... Pre zaključenja ugovora o doživotnom izdržavanju VV je imao nesuglasice sa rođenom sestrom vezano za tu porodičnu kuću u ..., pa je ona njemu njen udeo u kući prepisala, a za uzvrat joj je on kupio drugu kuću. Tokom 2015. godine sada pokojni VV se penzionisao i na ime penzije je sve do smrti dobijao iznos od 28.500,00 dinara do 31.100,00 dinara. Iste godine i to dana 16.12.2015. godine sada pokojni VV je u svojstvu prodavca sa JJ u svojstvu kupca zaključio ugovor o kupoprodaji koji je za predmet imao nepokretnost u ..., za cenu od 11.000 evra. Od novca prikupljenog izdavanjem tri stana i od novca u iznosu od 6.000 evra koje je dao otac prethodno ga stekavši od prodaje zemlje u ... kupljen je na ime tužene i četvrti stan. Taj stan se nalazi u ulici ... u ... i kupljen je za iznos od 37.500 evra. U maju 2018. godine pokojni VV je saznao da boluje od karcinoma pluća i tada je odlučio da proda kuću u ... za koju je prodaju tužena dala saglasnost, jer je kuća bila predmet ugovora o doživotnom izdržavanju. Kupoprodajna cena je iznosila 74.400 evra. Od kupoprodajne cene kuće u ... je kupljen stan u ... u ulici ... Ubrzo nakon zaključenja pomenutog ugovora o kupoprodaji tužena i sada pokojni VV su 17.10.2018. godine zaključili ugovor o deobi bračne imovine kojom je u članu 1. stav 2. navedeno da tim ugovorom supružnici uređuju svoje međusobne imovinske odnose povodom predmetne zajedničke bračne imovine na taj način što je celokupna zajednička bračna imovina supružnika dvoiposoban stan broj ..., površine 62 m2, koji se nalazi na drugom spratu stambene zgrade za kolektivno stanovanje broj zgrade ..., koja se nalazi u ... u ulici ..., broj ulaza ..., izgrađena na parceli 7024/1, sve upisano u list nepokretnosti ... KO ..., kao vlasništvo ugovornih strana u po 1/2 dela i ušteđevina u gotovom novcu u iznosu od 30.000 evra. U članu 2. stav 2. ugovora navodi se da ugovarači saglasno izjavljuju da su nepokretnost opisanu u stavu 1. tačka 1. istog člana stekli zajedničkim sredstvima i da vrše deobu napred navedene zajedničke imovine tako što ugovarač VV prenosi u vlasništvo KK 1/2 idealnih delova prava vlasništva na nepokretnosti, a KK prihvata ustupljeno pravo vlasništva. U članu 5. navedeno je da preostala zajednička bračna imovina koju čini ušteđevina u gotovom novcu u iznosu od 30.000 evra, a koja se nalazi u državini VV u celosti pripada u vlasništvo VV. U periodu dok je radila kod sada pokojnog VV januar 2003. do 2009. godine tužena je ostvarivala zaradu od 350 evra. Sa druge strane prihodi koje je sada pokojni VV ostvarivao radeći na crno nakon odjavljivanja ordinacije varirali su od 500 do 1.000 evra na mesečnom nivou, budući da su dosta vremena tužena i on provodili u inostranstvu, a i zdravstveno stanje mu nije dopuštalo da radi više. Za vreme njihovog zajedničkog života troškovi za kuću u ... su iznosili oko 1.000 evra mesečno, uz to su imali kućnu pomoćnicu, čoveka koji je održavao dvorište i ženu koja je spremala ordinaciju. U kratkom periodu od 6 meseci ordinacija je izdavana u zakup. Za vreme njihovog zajedničkog života živeli su raskošno. Ovakav način života finasirao je sada pokojni VV od svojih prihoda koji su ostvareni radom i prodajom nekretnina u njegovom vlasništvu. Zaradu koju je tužena ostvarivala radom u ordinaciji i prihode od izdavanja stanova nije trošila na zajednički život. Sada pokojni VV je ušteđevinu od 30.000 evra koja mu je pripala po ugovoru o deobi delimično podelio bliskim ljudima, rodbini i kumovima, a ostatak je iskoristio za svoje lečenje. Kada se sada pokojni VV razboleo o njemu se sve vreme brinula tužena. Sada pokojni VV, sa svojim sinom ovde tužiocem nije održavao kontakte. Nakon smrti pokojnog VV vođen je ostavinski postupak pred Osnovnim sudom u Novom Sadu O 1986/19 koji je rešenjem istog suda prekinut, te su nasledni učesnci ovde tužilac i tužena upućeni u parnicu radi utvrđivanja obima zaostavštine.

Iz ovako utvrđenog činjeničnog stanja nižestepeni sudovi su zaključili na osnovu članova 168, 171. stav 1. i 2, člana 191. stav 1. i 2. člana 180. stav 2. i 3. Porodičnog zakona da je sada pokojni VV suvlasnik na 1/5 idealnih delova na stanu u ulici ... i na 1/10 idealnih delova na stanu broj ... u ulici ..., što bi predstavljalo njegovu posebnu imovinu, dok su stan broj ... u ulici ..., stan ... u ulici ..., kao i stan u ul. ... posebna imovina tužene.

Po oceni Vrhovnog suda nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo na utvrđeno činjenično stanje kada su odlučili kao u izreci.

Prema odredbi člana 168. Porodičnog zakona („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 18/2005 ... 6/15) propisano je da imovina koju je supružnik stekao pre sklapanja braka predstavlja njegovu posebnu imovinu. Imovina koju je supružnik stekao u toku trajanja braka deobom zajedničke imovine odnosno nasleđem ili drugim pravnim poslom kojim se pribavljaju isključivo prava predstavljaju njegovu posebnu imovinu.

Prema odredbi člana 171. stav 1. i 2. Porodičnog zakona propisano je da imovina koju su supružnici stekli radom u toku trajanja zajednice života u braku predstavlja njihovu zajedničku imovinu, te da supružnici mogu bračnim ugovorom drugačije urediti svoje imovinske odnose.

Prema odredbi člana 191. stav 1. i 2. Porodičnog zakona propisano je da imovina koju su vanbračni partneri stekli radom u toku trajanja zajednice života u vanbračnoj zajednici njihova zajednička imovina i da se na imovinske odnose vanbračnih partnera shodno primenjuju odredbe tog Zakona o imovinskim odnosima supružnika.

Uvažavajući utvrđeno činjenično stanje, po oceni Vrhovnog suda drugostepeni sud je, nasuprot navodima revizije pravilno primenio materijalno pravo iz odredbe člana 168. Porodičnog zakona, kada je zaključio da je tužbeni zahtev tužioca kojim je tražio da se utvrdi da je posebna imovina njegovog oca sada pokojnog VV pravo svojine na stanu broj ... i stanu broj ... u ulici ... u .., na stanu u ulici ..., na preko utvrđene 1/5 delova do traženih 1/1 na stanu broj ... u ul. ... u ... i na preko utvrđenih 1/10 delova do traženih 1/1 prava svojine na stanu u ulici ... u ... neosnovan, jer je ta imovina posebna imovina tužene BB

Posebna imovina je celokupna imovina svakog supružnika koja nije obuhvaćena pravnim režimom zajedničke svojine. To je imovina koju je supružnik imao pre sklapanja braka, kao i imovina stečena u toku trajanja braka, poklonom, nasleđem ili drugim oblikom besteretnog sticanja. Stanovi u ... u ulici ... predstavljaju u celosti posebnu imovinu tužene iako su kupljeni u toku trajanja vanbračne zajednice za cenu od 5.876.338,50 dinara. Novac za kupovinu navedenih stanova stečen je poklonom od njene babe (50.000 evra) i oca (5.500 evra). Stan u ulici ... u ... kupljen je za iznos od 3.255.350,00 dinara delimično od novca dobijenog izdavanjem stanova u ul, ..., što je prihod od posebne imovine tužene, a delimično od zarade tužilje, koju je ulagala u celosti za kupovinu stanova. Stoga je stan u ulici ..., delimično bio zajednička imovina, jer je kupljen od imovine stečene radom - zarade. Pravilnom primenom odredba člana 171. Porodičnog zakona sudovi su zaključili da je 2/5 delova stana u ul. ...stečeno iz sredstava zajedničke svojine, pa kako je utvrđen jednak doprinos stranaka u sticanju zajedničke svojine u smislu odredbe člana 177. Porodičnog zakona to je zaostavština pok. VV 1/5 delova tog stana, kako su pravilno zaključili nižestepeni sudovi, nasuprot navodima redvidenta. Četvrti stan u ... u ul. ... kupljen je od sredstava dobijenih izdavanjem tri stana dva u režimu posebne svojine i jednog u pretežnom režimu posebne svojine, te poklonom oca tužene u iznosu od 6.000 evra pa su pravilno nižestepeni sudovi zaključili da je taj stan posebna imovina tužene 4/5 delova a zajednička svojina 1/5 delova, pa je zaostavština pokojnog VV 1/10 delova. Nasuprot navodima revidenta, posebna imovina supružnika u smislu odredbe člana 168. Porodičnog zakona je i imovina koja pripadne supružniku na osnovu deobe zajedničke imovine. Stoga je stan u ... u ulici ..., kako pravilno zaključuju nižestepeni sudovi tužilja stekla deobom zajedničke imovine sa supružnikom sada pokojnim VV i stoga je njena posebna imovina.

Revizijom tužioca pobija se utvrđeno činjenično stanje i način na koji su ocenjeni izvedeni dokazi, što je posredno pobijanje utvrđenog činjeničnog stanja što u smislu odrebe člana 407. stav 2. ZPP u konkretnom slučaju, nije dozvoljen revizijski razlog.

Iz svega navedenog odlučeno je kao u stavu prvom izreke presude na osnovu člana 414. stav 1. ZPP.

U stavu drugom izreke presude odlučeno je o zahtevu tužioca i tužene za naknadu troškova revizije i odgovora na reviziju koji je odbijen primenom člana 154. ZPP jer tužilac sa revizijom nije uspeo, a troškovi odgovora na reviziju nisu bili nužni i potrebni za vođenje ove parnice.

Predsednik veća - sudija

Mirjana Andrijašević, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković