Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1 22/25 od 17.04.2025. godine odbijena je žalba tužilje i potvrđena presuda Osnovnog suda u Vrbasu - Sudska jedinica u Kuli P1 94/2022 od 10.10.2024. godine.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tužilja je zbog pogrešne primene materijalnog prava, blagovremeno izjavila reviziju predviđenu članom 404. ZPP (posebna revizija).

Po oceni Vrhovnog suda, sudske odluke priložene uz reviziju opravdavaju potrebu da se o tužiljinoj posebnoj reviziji odlučuje radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je tužiljina revizija osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Predmet ovog spora je zahtev tužilje za isplatu troškova prevoza „u lokalu“ - u mestu njenog prebivališta, do autobuskog stajališta za međugradski prevoz do Kule, mesta rada. Tuženi je osporio tužbeni zahtev tvrdnjom da je plaćao troškove međugradskog prevoza i troškove lokalnog prevoza u mestu tužiljinog prebivališta, jer ona nije imala potrebu da koristi usluge javnog prevoza u Kuli, s obzirom na udaljenost autobuske stanice u tom gradu i mesta njenog rada.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužiljino prebivalište nalazi se u mestu ..., a poslove obavlja u sedištu tuženog u Kuli. Tuženi je u spornom periodu isplaćivao tužilji troškove međugradskog prevoza na relaciji ... – Kula – ..., a od januara 2019. godine i troškove jednog lokalnog prevoza. Javni prevoz na teritoriji Opštine Kula vrši preduzeće „Putokaz“ iz Crvenke. Udaljenost tužiljinog mesta stanovanja do najbližeg autobuskog stajališta u mestu ... iznosi 500-700 metara, a udaljenost autobuske stanice u Kuli do tužiljinog mesta rada iznosi 200-300 metara.

Na osnovu tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je primenom člana 118. stav 1. tačka 1. Zakona o radu, odredbi Posebnog kolektivnog ugovora za zdravstvene ustanove čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 96/19) sa aneksom („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 58/20) i odredbi kolektivnog ugovora tuženog od 02.06.2015. godine odbio tužbeni zahtev. Po stanovištu tog suda, tužilja ima pravo na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada, i u spornom periodu su joj isplaćivani troškovi lokalnog prevoza u mestu njenog prebivališta, jer joj troškovi lokalnog prevoza u mestu rada ne pripadaju zato što zbog udaljenosti autobuske stanice u tom mestu i sedišta tuženog nije imala stvarnu potrebu za korišćenjem javnog prevoza u Kuli.

Drugostepeni sud je odbio žalbu tužilje i potvrdio prvostepenu presudu, prihvatajući stav nižestepenog suda da je tužena, isplatom troškova za jedan lokalni prevoz platila tužilji troškove prevoza u mestu njenog prebivališta, koje ona zato neosnovano potražuje. I po stanovištu tog suda, pravo na naknadu troškova prevoza ima zaposleni koji objektivno ima potrebu za korišćenje prevoza, a u ovom slučaju udaljenost autobuske stanice u Kuli i mesta tužiljinog rada po razumnoj oceni, realno i objektivno ne zahteva korišćenje prevoza tako da joj tuženi isplatom troškova jednog lokalnog prevoza nije plaćao troškove prevoza u mestu njenog rada.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revidenta da su nižestepeni sudovi u ovom sporu pogrešno primenili materijalno pravo.

Odredbom člana 118. stav 1. tačka 1. Zakona o radu propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada, u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu, u visini cene prevozne karte u javnom saobraćaju, ako poslodavac nije obezbedio sopstveni prevoz. Iz navedene zakonske odredbe proizilazi da se bliži kritrerijumi za ostvarivanje prava zaposlenog na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada propisuju opštim aktom i ugovorom o radu. Prema članu 8. stav 1. Zakona o radu, kolektivni ugovor, pravilnik o radu (opšti akt) i ugovor o radu ne mogu da sadrže odredbe kojima se zaposlenom daju manja prava ili utvrđuju nepovoljniji uslovi rada od prava i uslova koji su utvrđeni zakonom.

Prema članu 102. stav 1. Posebnog kolektivnog ugovora za zdravstvene ustanove čiji je osnivač Republika Srbija, autonomna pokrajina i jedinica lokalne samouprave, zaposleni ima pravo na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada u skladu sa opštim aktom i ugovorom o radu, u visini cene prevozne karte u javnom saobraćaju, ukoliko poslodavac nije obezbedio sopstveni prevoz.

Odredbom člana 117. Kolektivnog ugovora tuženog od 02.06.2015. godine propisano je da zaposleni ima pravo na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada u visini cene prevozne karte u javnom saobraćaju, u skladu sa tim ugovorom (stav 1) i da poslodavac ima pravo da zaposlenom, umesto te naknade, obezbedi prevoz ukoliko je to za njega povoljnije (stav 2).

Sledstveno izloženom, po oceni revizijskog suda, pogrešan je zaključak nižestepenih sudova da tužilja nema pravo na naknadu troškova prevoza „u lokalu“ – u mestu njenog prebivališta.

Pravo na naknadu troškova za dolazak i odlazak sa rada, prema Zakonu o radu i kolektivnom ugovoru, kao i opštem aktu poslodavca, pripada svim zaposlenima bez obzira da li oni koriste javni ili sopstveni prevoz, odnosno na posao dolaze pešice, a isplata tih troškova nije uslovljena rastojanjem od mesta prebivališta do mesta rada. Troškovi se određuju prema broju efektivnih radnih dana i cene pojedinačne prevozne karte, a najviše do cene mesečne pretplatne karte prevoznika. Opredeljenje zakonodavca da se visina naknade troškova prevoza prizna zaposlenom u visini cene prevozne karte u javnom saobraćaju ne znači da je korišćenje sredstava javnog prevoza zakonom propisani uslov za ostvarenje prava zaposlenog na troškove prevoza, koji dolazak i odlazak sa rada ostvaruju na drugi način.

Kako tužena nije obezbedila tužilji sopstveni prevoz u smislu Zakona o radu, nije mogla da joj uskrati zakonsko pravo na naknadu troškova prevoza u mestu njenog prebivališta. Tvrdnju da je isplatom troškova lokalnog prevoza tužilji plaćen trošak u mestu njenog prebivališta tuženi nije dokazao, jer iz pisane izjave obračunskog radnika od 13.04.2022. godine to ne pro izialzi, a ocena sadržine te isprave od strane nižestepenih sudova nije prihvatljiva jer je obrazložena rastojanjem autobuske stanice u Kuli i mesta tužiljinog rada, koje nije odlučujuće za pravo tužilje na nakndu potraživanih troškova.

Iz tih razloga, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP odlučeno je kao u drugom stavu izreke - preinačene obe nižestepene presude i obavezana tužena na isplatu utuženog novčanog potraživanja, u visini utvrđenoj nalazom veštaka, na koji stranke nisu imali primedbe.

Odluka o troškovima celokupnog postupka, sadržana u trećem stavu izreke, doneta je na osnovu člana 165. stav 2. u vezi sa članovima 153. stav 1. i 154. ZPP. Tužilji su dosuđeni troškovi za sastav tužbe i jednog podneska u iznosu od po 16.200,00 dinara, žalbe i revizije u iznosu od po 32.400,00 dinara, zastupanja na tri održana ročišta u iznosu od po 21.500,00 dinara i pet neodržanih ročišta u iznosu od po 13.500,00 dinara, predujma za veštačenje u iznosu od 15.000,00 dinara i sudskih taksi za tužbu u iznosu od 4.700.00 dinara, prvostepenu presudu u iznosu od 4.550,00 dinara, žalbu i drugostepenu presudu u iznosu od po 4.550,00 dinara, reviziju u iznosu od 9.100,00 dinara i odluku o reviziji u iznosu od 13.350,00 dinara.

Predsednik veća - sudija

Branislav Bosiljković, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković